• Turk J Vet Anim Sci


  •   
  • FileName: vet-26-6-28-0108-27.pdf [read-online]
    • Abstract: Turk J Vet Anim Sci26 (2002) 1389-1393© TÜB‹TAKAraflt›rma MakalesiMurrah Mandalar›nda Postpartum Anöstrus Sorununun RektalMuayene ve Süt Progesteron Testi ile Belirlenerek Sorunlu Hayvanlarda

Download the ebook

Turk J Vet Anim Sci
26 (2002) 1389-1393
© TÜB‹TAK
Araflt›rma Makalesi
Murrah Mandalar›nda Postpartum Anöstrus Sorununun Rektal
Muayene ve Süt Progesteron Testi ile Belirlenerek Sorunlu Hayvanlarda
PRID+PMSG Hormon Tedavisinin Fertiliteye Etkisinin Araflt›r›lmas›
Mehmet UÇAR
Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Do¤um ve Jinekoloji Anabilim Dal›, Afyon - TÜRK‹YE
Mustafa KÜÇÜKKEBAPÇI
Afyon Kocatepe Tar›msal Araflt›rma Enstitüsü, Afyon - TÜRK‹YE
Muzaffer ÇELEB‹
Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Nükleer Tar›m ve Hayvanc›l›k Araflt›rma Merkezi, Ankara - TÜRK‹YE
Havva Nefle AKALIN
Afyon Kocatepe Tar›msal Araflt›rma Enstitüsü, Afyon - TÜRK‹YE
Gelifl Tarihi: 17.08.2001
Özet: Mandalarda postpartum anöstrus en önemli infertilite sebeplerindendir. Bu nedenle sunulan çal›flmada, Afyon Kocatepe
Tar›msal Araflt›rma Enstitüsünde bulunan, do¤umlar›n› bahar sonu ve/veya yaz bafl›nda yapan 8 Murrah ›rk› mandada flekillenen
postpartum anöstrus sorununun rektal muayene ve süt progesteron seviyelerine bak›larak belirlenmesi amaçland›. Ayr›ca deney
hayvanlar›n›n, progesteron salan intravaginal alet (PRID) + gebe k›srak serum gonadotropini (PMSG) ile tedavi edilerek gebe kalma
oranlar›n›n araflt›r›lmas› planland›.
Mandalar›n ovaryumlar›, bir östrus siklusu süresince ve bir hafta sonras›na kadar (bir ay), haftada bir kez rektal muayene ile
araflt›r›l›rken, ayn› süre içerisinde haftada iki kere süt örnekleri progesteron seviyelerine enzim immunoassay (EIA) yöntemiyle
bak›lmak üzere al›nd›. Bu süre sonunda hayvanlar›n vaginalar›na PRID yerlefltirilerek 12 gün kalmas› sa¤land›. PRID’lerin ç›kar›ld›¤›
gün 750 IU PMSG hormonu intramuskuler uyguland›.
PRID ve PMSG tedavisi öncesinde bir manda hariç, di¤erlerinde ovaryum aktivitesi gözlenmezken, ayn› hayvanlar›n süt progeseron
seviyesi 0.12-0.94 ng/ml aras›nda tespit edildi. Bütün mandalarda PMSG uygulamas›n› takiben ortalama 60. saatte (%100) k›zg›nl›k
gözlenirken, hayvanlar›n hepsinde gebelik flekillendi¤i ve gebelik bafl›na afl›m say›s›n›n 2.13 oldu¤u belirlendi.
Sonuç olarak, Murrah ›rk› mandalarda flekillenen anöstrus sorununun tan›s›nda süt progesteron de¤erlerinin yararl› olabilece¤i,
ovaryum aktivitesinin uyar›lmas›nda ve anöstrus sorununun tedavi edilmesinde ise PRID+PMSG hormon kombinasyonunun iyi
sonuçlar verdi¤i ve hayvanlar›n gebe kalmalar›n› sa¤lamak amac›yla kullan›labilece¤i kan›s›na var›ld›.
Anahtar Sözcükler: Murrah mandas›, anöstrus, progesteron, PRID, PMSG
Use of Milk Progesterone Assay and Rectal Palpation to Monitor Postpartum Anoestrus and
the Effect of PRID-PMSG Treatment in Murrah Buffaloes
Abstract: Postpartum anoestrus is widely known to cause infertility in buffaloes. This study was conducted to determine the
problem of postpartum anoestrus using rectal palpation and milk progesterone level in 8 Murrah buffaloes calved during late spring
or early summer in the Kocatepe Agricultural Research Institute, Afyon, Turkey. In addition, the pregnancy rates of experimental
animals were investigated using a combined therapy of a progesterone releasing intravaginal device (PRID) and pregnant mare serum
gonadotropin (PMSG).
The ovaries of each buffalo were examined by rectal palpation once a week and the milk progesterone level was detected twice a
week using enzyme immunoassay (EIA) during an oestrus cycle and the week following (for a period of a month). At the end of this
period, the PRID was inserted and kept in the vagina for 12 days. Upon removal of the PRID, PMSG (750 IU) was administered
intramuscularly.
Prior to the PRID-PMSG treatment, there were no ovarian activities in any animals and their milk progesterone levels were between
0.12 and 0.94 ng/ml, except for one animal. Approximately 60 h following PMSG administration, all buffaloes (100%) showed signs
of clinical oestrus. Gestation occurred in all buffaloes with a service per conception rate of 2.13.
The results of the present study suggested that milk progesterone level is a useful tool to diagnose postpartum anoestrus and PRID-
PMSG treatment induces ovaries, cures anoestrus, and facilitates gestation in Murrah buffaloes.
Key Words: Murrah buffalo, anoestrus, progesterone, PRID, PMSG
1389
Murrah Mandalar›nda Postpartum Anöstrus Sorununun Rektal Muayene ve Süt Progesteron Testi ile
Belirlenerek Sorunlu Hayvanlarda PRID+PMSG Hormon Tedavisinin Fertiliteye Etkisinin Araflt›r›lmas›
Girifl Hayvanlar›n ortalama laktasyon verimleri 1872-5000 lt,
Mandalarda postpartum dönemde flekillenen anöstrus laktasyon süreleri ise 269-306 gün kadard›r (14).
sorunu malaklama aral›¤›n› uzatan en önemli infertilite Bu nedenle sunulan çal›flman›n amac›, Afyon bölgesine
sebeplerindendir. Bu hayvanlarda do¤um sonras› ilk az say›da ithal edilen Murrah manda ›rk›nda ekonomik
ovaryum aktivitesi 30-60. günler aras›nda bafllarken, kay›p oluflturan postpartum anöstrus sorununun rektal
postpartum ilk östrus ve ovulasyon 60-90. günler aras›nda muayene ve süt progesteron analizleriyle belirlenmesi,
oluflmaktad›r (1). Bu s›n›rlar›n üstündeki veriler mandalarda ayr›ca hayvanlar›n reprodüktif siklik faaliyetlerinin
anöstrus sorunu olufltu¤unu göstermektedir (2). bafllat›labilmesi için uygulanan PRID+PMSG hormon
Mandalarda anöstrus sorununun flekillenmesinde etkili tedavileri sonras›nda mandalar›n gebe kalma oranlar›n›n
olan bak›m, besleme, mevsim, çevre ve yafl gibi araflt›r›lmas› fleklinde özetlenebilir.
faktörlerin yan› s›ra (3,4,5), östrus semptomlar›n›n zay›f
olmas›, özellikle uç s›n›rlarda oluflan klimatik koflullar›n Materyal ve Metot
meydana getirdi¤i ›s› stresi, gün ›fl›¤› süresi ile malak
emzirme reprodüktif verimlili¤i olumsuz etkilemektedir Araflt›rmada Afyon Kocatepe Tar›msal Araflt›rma
(2,6,7). Ayr›ca ›s› stresinin hayvanlarda ACTH/kortizol Enstitüsü Müdürlü¤ü’ne birçok özellikleriyle yetersiz
seviyelerini art›rarak etkili oldu¤u aktar›lmaktad›r (7). bulunan Anadolu ›rk› mandalar› melezlemek amac›yla ithal
Yap›lan bir araflt›rmada mandalar›n %13.6’s›nda anöstrus edilen, 3-4 yafll›, ortalama 400 kg canl› a¤›rl›kta
sorunu meydana geldi¤i, %40.9’unda di¤er ovaryum postpartum anöstrus süresi yaklafl›k olarak 6.5 ay uzayan
bozukluklar› olufltu¤u, %45.5’inde ise normal ovaryum ve reprodüktif verim düflüklü¤ü belirlenen 8 Murrah ›rk›
aktivitesinin bulundu¤u bildirilmektedir (2). manda materyal olarak kullan›ld›. An›lan hayvanlara
günde iki defa olmak üzere toplam 6 kg kaba (yonca), 4
Mandalarda postpartum dönemde ovaryum aktivitesi kg konsantre yem verilmekteydi. Hayvanlar›n sa¤›mlar›
ve ovaryumun fonksiyonel bozukluklar›n›n anlafl›labilmesi günde iki defa sabah-akflam makine ile yap›lmakta ve
için rektal muayene bulgular›n›n yan› s›ra, süt/plazma ortalama 9 lt süt elde edilmekteydi. Mandalardan do¤an
progesteron de¤erlerinden de yararlan›labilmektedir (8). malaklar do¤umdan itibaren ilk 5 gün emzirildikten sonra
Süt progesteron de¤erleriyle postpartum ilk ovulasyon ve yapay yolla besleniyorlard›.
östrus gibi parametreler belirlenebilirken, reprodüktif
fonksiyonel bozukluklar, özellikle anöstrus sorunu teflhis Hayvanlarda anöstrus tespiti: Sorunlu mandalara 1
edilebilmektedir (2). ay süreyle, haftada bir kez rektal muayene yap›larak
ovaryumlar› corpus luteum varl›¤› ile olas› siklik faaliyetler
Anöstrus sorununun tedavisinde bir seçenek olan aç›s›ndan araflt›r›l›rken, uteruslar› patolojik olgular
progesteron salan intravaginal alet (PRID) uygulamalar›, yönünden kontrol edildi. Ayr›ca süt progesteron
ineklerde oldu¤u gibi mandalarda da iyi bir yöntemdir düzeylerinin belirlenmesi amac›yla haftada iki kez
(9,10). Bunun yan› s›ra norgestomet içerikli kulak potasyum dikromatl› tüplere sabah sa¤›m›nda 5 ml süt
implant› (11) veya PRID+PMSG hormon kombinasyon örne¤i al›narak analiz için +5ºC’de muhafaza edildi.
uygulamalar› da yap›labilmektedir (12). Ayr›ca
PRID+PMSG uygulamalar›yla mandalarda k›zg›nl›klar›n Süt progesteron de¤erlerinin belirlenmesi: Süt
çok iyi bir flekilde senkronize edilebildi¤i, anöstrusdeki progesteron ölçümü Türkiye Atom Enejisi Kurumu
hayvanlarda östrusu ve ovulasyonu uyarmada tedavinin Ankara Nükleer Tar›m ve Hayvanc›l›k Araflt›rma Merkezi
etkili oldu¤u da bildirilmektedir (12). El Belely ve ark. (9), laboratuvar›nda Enzim immunassay (EIA) yöntemi ile
bu sorun ile karfl›laflan mandalarda PRID uygulamalar› nicel olarak, Van de Wiel ve Koops (15)’un bildirdi¤i
sonras›nda östruslerin gözlenme oran›n›n %100.0 flekilde yap›ld›. Süt örnekleri 3000 devirde 30 dakika +5
oldu¤unu aktarmaktad›rlar. Postpartum anöstrus ºC’de santrifüj edilerek ya¤ k›sm› ayr›ld›. Daha sonra
sorununda hormon uygulamalar› sonras› oluflan gebelik plaklar anti tavflan/keçi IgG ile kapland› (1 µg/kuyu) ve
oranlar› ise %56.5-67.0 aras›nda de¤iflebilmektedir östrustaki mandalardan al›nan ya¤› al›nm›fl sütte 0.3, 0.6,
(12,13). 1.25, 2.5, 5, 10, 20 ng/ml olacak flekilde standartlar
haz›rland›. Standart ve numuneler 20 µl/kuyu pipetlendi.
En popüler manda ›rklar›ndan olan Murrah’lar baz› Kuyulara 100 µl antikor pipetlenerek üzerine 50 µl/kuyu
verim ve ›rk özellikleriyle üstün ayr›cal›klara sahiptir. enzim (Horse Radish Peroxidase, RZ 3, Boehringer)
1390
M. UÇAR, M. KÜÇÜKKEBAPÇI, M. ÇELEB‹, H. N. AKALIN
pipetlendi. Plaklar 37 ºC de 2 saat ve +4 ºC bir gece Tart›flma
inkübe edildi. Üç kez tween 80 ile y›kan›p kuruland›. Mandalarda do¤um sonras› reprodüktif siklik
Kuyulara 150 µl substrat (TMB: tetra methyl benzidine, faaliyetler 30-90. günler aras›nda bafllamaktad›r. Sunulan
3,3'5,5'-tetramethylbenzidine, Sigma) pipetlenerek 40 çal›flmada Murrah mandalar›nda, ilk do¤umlar›n› Nisan-
dakika karanl›kta inkübe edildi ve reaksiyon 50 µl H2SO4 Temmuz aylar› aras›nda yapt›ktan sonra 190±22 gün
ile durduruldu. Plaklar 450 nm’de ELISA’da okundu ve süresince siklik faaliyetlerin bafllamad›¤›, ayr›ca bu
sonuçlar standart e¤riden hesapland›. sürenin postpartum ilk östrus için bildirilen (1) 30-90
Hormon uygulamalar›: Anöstrus sorunlu Murrah günlük süreden daha uzun oldu¤u belirlendi.
mandalara 1.55 g Progesteron+10 mg Östradiol benzoat Mandalarda reprodüktif verimlili¤i düflüren anöstrus
içeren PRID spiralleri (PRID, Sanofi, Fransa) intravaginal
sorununun oluflmas›nda birçok faktör rol oynamaktad›r.
uyguland› (n=8) ve 12 gün süreyle burada tutuldu.
Sunulan çal›flmada Murrah manda malaklar›n›n yapay
PRID’lerin uzaklaflt›r›laca¤› gün 750 IU PMSG (Syncro-
yolla beslendikleri göz önüne al›n›rsa, mandalarda
Part 6000 IU, Sanofi-D‹F, ‹stanbul) intramuskuler (n=7)
flekillenen anöstrus sorununun araflt›rmac›lar›n (2,6,7)
olarak enjekte edildi.
bildirdiklerinin aksine malaklar›n emzirilmesiyle ile ilgili
Östrus izlenimleri, afl›mlar ve gebelik muayenesi: olmad›¤› anlafl›lmaktad›r. Ancak hayvanlar›n do¤um
Östrus izlenimi, PRID’ler hayvanlardan uzaklaflt›r›ld›ktan sonras› içinde bulundu¤u aylar itibariyle (Haziran-
24 saat sonra bafllad›. Günde üç kez 30 dakika süreyle ve Temmuz-A¤ustos) gün s›cakl›¤›n›n yüksek olmas› ve ›s›
4 gün süresince östrus belirtileri gözlendi (Manda bo¤as› stresinin hayvanlar›n siklik faaliyetlerini etkilemesi, bunun
yard›m›yla). Do¤al afl›mlardan sonra izleyen olas› östrus yan› s›ra çevre koflullar›na adaptasyonlar›n› tam olarak
tarihlerinde tekrar gözlemler yap›ld› ve afl›mlar sa¤layamamalar› nedeniyle mandalarda anöstrus sorunu
kaydedildi. Hayvanlar›n gebelikleri do¤al afl›mlar› izleyen oluflabilece¤i düflünülmektedir.
60-75. günlerde rektal muayene ile belirlendi.
Mandalarda süt progesteron de¤erleriyle reprodüktif
faaliyetler rahatl›kla izlenebilmektedir. Barkawi ve ark.
Bulgular (2), anöstrus sorunlu mandalarda progesteron
Mandalarda postpartum anöstrus süresi ortalama de¤erlerinin 0.1±0.02 ng/ml civar›nda oldu¤unu, Essawi
193±22 gün olarak tespit edildi. Bu süre içerisinde ve Kandil (11) ise progesteron seviyesinin 0.027-0.28
hayvanlarla birlikte manda bo¤as› bulundu¤u halde hiçbir ng/ml civar›nda bulundu¤unu aktarmaktad›rlar. Ayr›ca
hayvanda östrus belirtileri gözlenmedi. Yap›lan rektal mandalarda süt progesteron analizleriyle sakin k›zg›nl›k
muayenelerde 7 mandada ovaryumlar›n küçük, sert ve (suböstrus) ve klinik bozukluklar›n da belirlenebilece¤i
inaktif olduklar› (CL-), uteruslar›n›n ise normal oldu¤u vurgulanmaktad›r (4). Anöstrus sorunlu Murrah
belirlendi. Bir mandan›n ovaryumlar›nda ise birer hafta mandalar›ndan elde edilen süt progesteron de¤erlerinin
ara ile yap›lan muayenelerde corpus luteum ile Graaf (0.12-0.94 ng/ml) bir manda d›fl›nda yukar›daki
folikülü ve izleyen haftada ise yine corpus luteumun araflt›rmac›lar›n bildirdikleri de¤erlerle ayn› veya bu
bulundu¤u belirlendi. Ancak bu hayvanda östrus belirtileri de¤erlere yak›n oldu¤u belirlenmifltir (Tablo 1). Bunun
gözlenmedi. Bütün hayvanlardan elde edilen süt yan› s›ra rektal muayenede ovaryumlarda siklik oluflum
progesteron de¤erleri tablo 1’de, uygulanan tedaviler bulgular›na rastlan›lmam›fl (n=7) ve bu bulgular›n süt
sonras› gözlenen bulgular ise tablo 2’de aktar›lmaktad›r. progesteron de¤erleriyle paralel oldu¤u gözlenmifltir
Tedavi sonras› mandalarda (n=7) östrus gözlenirken, (Tablo 1). Bir manda ovaryumunda ise aktif corpus
7. günde PRID’i düflüren bir mandan›n da östrus luteum palpe edilmifl, bu mandan›n süt progesteron
gösterdi¤i belirlendi (%100.0). Östruslar tedavi de¤erlerinin (4.08-5.03 ng/ml), belirlenen corpus
bitiminden ortalama 60 saat sonra flekillenirken, her bir luteumun varl›¤›na ba¤l› olarak yüksek düzeyde ve rektal
gebelik için afl›m say›s› 2.13 olarak tespit edildi. muayene bulgular›na paralel oldu¤u tespit edilmifltir. Bu
Mandalar›n %87.5’inin ikinci afl›mda, %12.5’inin ise nedenle ayn› mandan›n suböstrusde oldu¤u kanaatine
üçüncü afl›mda gebe kald›¤› belirlenirken, ilk afl›mlar var›lm›flt›r. Elde edilen bulgular do¤rultusunda
sonras›nda ise gebelik flekillenmedi¤i gözlendi. Ayr›ca mandalarda anöstrus sorununun tam olarak tan›s› için
tedaviler sonras› flekillenen iki östrus aras›ndaki sürenin rektal muayene ve klinik bulgular›n yan› s›ra süt
22-27 gün oldu¤u belirlendi. progesteron de¤erlerinin önemli oldu¤u, ayr›ca
1391
Murrah Mandalar›nda Postpartum Anöstrus Sorununun Rektal Muayene ve Süt Progesteron Testi ile
Belirlenerek Sorunlu Hayvanlarda PRID+PMSG Hormon Tedavisinin Fertiliteye Etkisinin Araflt›r›lmas›
Tablo 1. Anöstrus sorunu bulunan Murrah ›rk› mandalardan elde edilen süt progesteron de¤erleri (ng/ml).
Süt Progesteron ng/ml
Hayvan s›ra no
1.gün 5. gün 9.gün 12.gün 16.gün 19.gün 21. gün 24.gün
1* 0.56 1.94 3.20 4.08 5.03 0.28 0.31 3.15
2 0.12 0.22 0.22 0.12 0.15 0.19 0.18 ---
3 0.40 0.18 0.37 0.19 0.22 0.19 0.18 0.15
4 0.28 0.19 0.19 0.12 0.25 0.25 0.94 ---
5 0.25 0.22 0.25 0.67 0.75 0.28 0.94 0.24
6 0.28 0.31 0.37 0.28 0.31 0.22 0.28 0.18
7 0.25 0.25 0.25 0.25 0.19 0.15 0.15 0.25
8** --- --- --- --- --- --- --- ---
* Rektal muayene ile ovaryumlar›nda corpus luteum ve Graaf folikülü tespit edilen manda
**Hayvan laktasyonda olmad›¤› için süt örnekleri al›namad›
Tablo 2. PRID+PMSG uygulanan mandalarda uygulama ve fertilite sonuçlar›.
Hayvan s›ra no Östrus Östrus gözlenen saatler Gebelik için gerekli afl›m say›s› ‹lk üç afl›m sonras› gebelik
1 + 76 2 +
2 + PRID 7.günde düfltü 2 +
3 + 54 2 +
4 + 76 2 +
5 + 54 3 +
6 + 54 2 +
7 + 54 2 +
8 + 54 2 +
%100.0 Ortalama 60.saat Ortalama 2.13 %100.0
hayvanlarda flekillenebilecek suböstrus olgular›n›n da süt edilmesi sonras›nda hayvanlarda %100.0 k›zg›nl›k
progesteron düzeyine ba¤l› olarak rahatl›kla belirlendi¤i bildirilmektedir (11). Sunulan araflt›rmada
belirlenebilece¤i düflünülmektedir. PRID+PMSG uygulamalar› sonras›nda Murrah
Progestagen ve PMSG hormon uygulamalar› ineklerde mandalar›n›n tedavilerin bitiminden sonra ortalama 60.
ve düvelerde reprodüktif fonksiyonel bozukluklar›n saatte %100.0 oran›nda k›zg›nl›k gösterdikleri belirlendi
tedavisinde rahatl›kla kullan›labildi¤i gibi (10,16), (Tablo 2). Elde edilen bu oran araflt›rmac›lar›n (9,11)
mandalarda da anöstrus sorunun tedavisinde tedaviler sonras›nda bildirdikleri oran ile uyum
uygulanabilmektedir (9). Bu tür tedaviler sonras›nda göstermektedir.
PRID uygulanan 16 hayvanda östrusun, 1. gün 5, 2. gün Barile ve ark. (12), PRID+PMSG uygulad›klar› 62
4 ve 3. gün ise 7’sinde gözlendi¤i bildirilirken, toplamda mandada 3 afl›m sonras› %56.5, Mansour ve Abdo (13)
östruslerin gözlenme oran›n›n ise %100.0 oldu¤u ise, progestagen ve PMSG yapt›klar› 9 mandada %67.0
aktar›lmaktad›r (9). Yine anöstrusde bulunan oran›nda gebelik olufltu¤unu aktarmaktad›rlar. Sunulan
mandalarda, norgestomet içerikli kulak implant› ile çal›flmada kullan›lan 8 Murrah mandan›n PRID’lerin
subkutan östrojen valerate bilefliminin 9 gün uygulanmas› al›nmas›ndan sonra gözlenen ilk k›zg›nl›klar›nda gebe
ve implantlar› ç›karmadan önce 750 IU PMSG enjekte kalmad›klar›, ilk üç afl›mda mandalarda oluflan gebelik
1392
M. UÇAR, M. KÜÇÜKKEBAPÇI, M. ÇELEB‹, H. N. AKALIN
oranlar›n›n ise %100.0 oldu¤u tespit edildi. Gebelik faktörlerin de östrus süresinin uzamas›nda veya
bafl›na afl›m ortalamas› ise 2.13 olarak belirlendi (Tablo k›salmas›nda etkili olabilece¤ini aktarmaktad›rlar.
2). Sunulan araflt›rmada elde edilen gebelik oran› Sonuç olarak, Türkiye’de Afyon bölgesinde az say›da
(%100.0) di¤er araflt›rmac›lar›n bildirdikleri oranlardan bulunan dam›zl›k Murrah ›rk› mandalarda yaz aylar›nda
daha yüksek bulunmufltur. Elde edilen yüksek gebelik flekillenen anöstrus sorununun oluflmas›nda ›s› stresi gibi
oran›, Murrah manda sürüsü içerisinde sürekli bo¤an›n çevresel faktörlerin önemli rol oynayabilece¤i ve
bulunmas›ndan ileri gelmifl olabilir. Bunun yan› s›ra hayvanlar›n ilk do¤umlar›n› yapt›ktan sonra çevreye
mandalar›n gözlenen ilk östruslarda gebe kalmamas›n›n adaptasyonlar›n›n tam olarak tamamlanmad›¤› ileri
nedeninin, hayvanlarda PRID uygulamas› sonras›nda sürülebilir. Ayr›ca hayvanlarda flekillenen bu sorunun
oluflan aseptik vaginitisden kaynaklanabilece¤i, daha tan›s›nda süt progesteron de¤erlerinin önemli ölçüde
sonraki fertil östruslarda bu olgunun ortadan kalkmas› ile yararl› olabilece¤i ve suböstrus gibi olgular›n tan›s›nda da
do¤al afl›mlar›n daha olumlu sonuçlar verebilece¤i ay›r›c› bulgu olarak de¤erlendirilebilece¤i
varsay›lmaktad›r. düflünülmektedir. Bunun yan› s›ra anöstrus sorununun
Çal›flmada PRID+PMSG tedavileri sonras›nda ekonomik kay›p oluflturma riskinin ortadan kald›r›lmas› ve
hayvanlarda bafllayan siklik faliyetler do¤rultusunda Murrahlar›n dam›zl›k özelliklerinin korunarak
oluflan östruslar aras›ndaki sürenin 22-27 gün aras›nda devaml›l›¤›n›n sa¤lanabilmesi için PRID+PMSG hormon
oldu¤u belirlendi. Bu konu ile ilgili olarak Beg ve Totey (7) kombinasyonunun, reprodüktif siklik faaliyetleri
mandalarda iki östrus aras›ndaki sürenin ortalama 21 gün bafllatmas› ve hayvanlar›n gebe kalma oranlar›n›n
olabilece¤ini aktar›rken, bak›m, beslenme, idare gibi art›r›lmas› amac›yla baflar›l› bir flekilde kullan›labilece¤i
etkenlerin yan› s›ra çevre koflullar› ile fotoperiyod gibi kan›s›na var›lm›flt›r.
Kaynaklar
1. Jainudeen, M.R.: Reproduction in the Buffalo. In Veterinary 10. Ünal, F.F., Gökçen, H., Nak, Y., Tümen, H.: PRID (progesteron
reproduction and obstetrics. 7th ed., WB Saunders Co., London, p. salan vagina içi alet) kullan›m› ile inek ve düvelerde anöstrusun
667-674, 1996. sa¤›t›m›. U.Ü. Vet. Fak. Derg. 1992; 11 (2): 91-100.
2. Barkawi, A.H., Shafie, M.M., Mekawy, Y., Aboul-Ela, M.B.: The 11. Essawi, S.A., Kandil, O.M.: Induction of ovulatory oestrus in non
use of serum and progesterone concentration to monitor post- cycling buffaloes. Proc. 5tth World Buffalo Cong. October 13-16,
partum ovarian activity in Egyptian buffaloes. Buffalo J. 1986; 2: 1997, Royal Palace-Caserta, Italy.
125-134. www.inea.it/isz/convegno/absripf.htm.
3. Zicarelli, L., Campanile, G., Infascelli, F., Esposito, L.: Effect of 12. Barile, V.L., Galasso, A., Marchiori, E., Borghese, A.: Effect of
period, age and postpartum interval on spring anoestrus in the PRID treatment on oestrus synchronization and progesterone levels
buffalo. Riv. Zootec. Vet. 1988; 16 (1): 21-31. in Italian buffaloes.Proc. 5th World Buffalo Cong. October 13-16,
1997, Royal Palace-Caserta, Italy.
4. Gupta, M., Prakash, B.S.: Milk progesterone determination in
buffaloes post-insemination. Br. Vet. J. 1990; 146: 563-570. 13. Mansour, M.M., M. Abdo, G.A.: Effect of different routes of
Pgf2alfa administration and progesterone on the treatment of
5. Jainudeen, M.R.: The water buffalo. Pertanika 6 (Rev. Suppl).
infertility in buffaloes. Vet. Med. J. Giza. 1999; 47 (2): 267-276.
1983; 133-151.
14. Alexiev, A.: The water buffalo. St. Kliment Ohridski University
6. Chauhan, F.S., Singh, M.: Anestrus in buffaloes. Indian Vet. J.
Press, 1998. Sofia, Bulgaria.
1979; 56: 583-589.
15. Van de Wiel, D.F.M., Koops, W.: Development and validation of an
7. Beg, M.A., Totey, S.M.: The oestrous cycle, oestrous behaviour
enzyme immunoassay for progesterone in bovine milk or blood
and the endocrinology of the oestrous cycle in the buffalo (Bubalus
plasma. Anim. Reprod. Sci. 1986; 10: 201-213.
bubalis). Anim. Breed. Abstr. 1999; 67 (5): 329-337.
16. Alaçam, E., Tekeli, T., Çoyan, K., Ifl›k, K.: ‹naktif ovaryumlu
8. Baruselli, P.S., Viana, W.G., Mucciolo, R.G., Oliveira, C.A.,
düvelerde fluorogestone asetat (FGA) ve gebe k›srak serum
Madureira, E.H.: Ovarian activity and reproductive behaviour
gonadotropini (PMSG) ile sa¤›t›m giriflimleri. Hay. Arafl. Derg.
during the post partum in buffaloes. Proc. 4th World Buffalo Cong.
1993; 3 (2): 110-112.
Sao Paulo, Brazil, 27-30 June, 1994, Vol. 3, 641-642.
9. El-Belely, M.S., Zaki, K., Abou-Ahmed, M.M., Grunert, E.:
Influence of progesterone coils (PRID) on some plasma
constituents in buffaloes. Br. Vet. J. 1987; 143 (4): 344-347.
1393


Use: 0.4538