• PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z BIOLOGII


  •   
  • FileName: list06_a1.pdf [read-online]
    • Abstract: Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu zespołu. nadzorującego egzamin. 2. Odpowiedzi zapisz w miejscu na to przeznaczonym przy ... Sawanna 900. Step 600. Półpustynie/pustynie 90. Rafy koralowe. 2500. Szelfy 360. Wody otwartego ...

Download the ebook

dysleksja
Miejsce
na naklejkę
z kodem szkoły
PRÓBNY
EGZAMIN MATURALNY
Z BIOLOGII
POZIOM PODSTAWOWY LISTOPAD
ROK 2006
Czas pracy 120 minut
Instrukcja dla zdającego
1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 16 stron (zadania
1 – 27). Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu zespołu
nadzorującego egzamin.
2. Odpowiedzi zapisz w miejscu na to przeznaczonym przy
każdym zadaniu.
3. Pisz czytelnie. Używaj długopisu / pióra tylko z czarnym tuszem
/ atramentem.
4. Nie używaj korektora, a błędne zapisy wyraźnie przekreśl.
5. Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenie.
6. Podczas egzaminu możesz korzystać z ołówka i gumki
(wyłącznie do rysunków) oraz linijki.
7. Wypełnij tę część karty odpowiedzi, którą koduje zdający.
Nie wpisuj żadnych znaków w części przeznaczonej dla
egzaminatora.
8. Na karcie odpowiedzi wpisz swoją datę urodzenia i PESEL.
Za rozwiązanie
Zamaluj pola odpowiadające cyfrom numeru PESEL. Błędne
wszystkich zadań
zaznaczenie otocz kółkiem i zaznacz właściwe. można otrzymać
łącznie
Życzymy powodzenia! 50 punktów
Wypełnia zdający przed
rozpoczęciem pracy
KOD
PESEL ZDAJĄCEGO ZDAJĄCEGO
2 Próbny egzamin maturalny z biologii
Poziom podstawowy
Zadanie 1. (2 pkt)
Odporność nieswoista obejmuje mechaniczne i chemiczne bariery przeciwko patogenom.
Pierwszą zaporę przeciwko czynnikom chorobotwórczym stanowią powłoki ciała.
Uzasadnij, podając dwa argumenty, że skóra człowieka pełni funkcję nieswoistej bariery
przeciw patogenom.
1. .................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
2. .................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
Zadanie 2. (1 pkt)
Na rysunku przedstawiono schematycznie budowę kręgosłupa człowieka.
Określ, na czym polega znaczenie esowatego kształtu
kręgosłupa człowieka.
...................................................................................
...................................................................................
...................................................................................
...................................................................................
...................................................................................
Próbny egzamin maturalny z biologii 3
Poziom podstawowy
Zadanie 3. (1 pkt)
Na schemacie przedstawiono budowę szkieletu klatki piersiowej człowieka.
Określ znaczenie, jakie dla funkcjonowania klatki piersiowej ma połączenie żeber
z mostkiem poprzez chrząstki.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 4. (3 pkt)
Na schemacie przedstawiono trzy modele stawów.
a) Podaj, który ze stawów (A, B czy C) ma największy zakres swobody ruchów.
………….
b) Podaj po jednym przykładzie połączenia stawowego typu A i typu C w organizmie
człowieka.
A – ...............................................................................................................................................
C – ...............................................................................................................................................
4 Próbny egzamin maturalny z biologii
Poziom podstawowy
Zadanie 5. (1 pkt)
Poniżej wymieniono różne elementy łuku odruchowego.
A. neuron ruchowy
B. neuron pośredniczący
C. mięsień dwugłowy ramienia
D. neuron czuciowy
E. wolne zakończenie nerwowe w opuszce palca
Uporządkuj te elementy (zapisując poniżej ich symbole literowe) zgodnie z kierunkiem
przewodzenia impulsu nerwowego w łuku odruchowym.
.......................................................................................................................................................
Zadanie 6. (1 pkt)
Cztery podstawowe smaki to: słony, kwaśny, słodki, gorzki. Smak słony kojarzy się zwykle
ze smakiem soli kuchennej, chociaż wiele innych soli daje podobne odczucie – na przykład
wodny roztwór bromku potasu o stężeniu 0,2 mol/dm3. Natomiast roztwór bromku potasu
o stężeniu 0,01 mol/dcm3 jest odczuwany jako słodki, a roztwór tej soli o stężeniu
0,04 mol/dm3 ma smak słono-gorzki.
Na podstawie informacji zawartych w tekście określ, od czego zależy rodzaj
odczuwanego przez człowieka smaku bromku potasu.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 7. (1 pkt)
Właściwy poziom jonów wapnia we krwi jest efektem antagonistycznego działania dwóch
hormonów – kalcytoniny i parathormonu.
Kalcytonina Parathormon
Hamuje uwalnianie wapnia z kości. Uwalnia wapń z kości.
Przyczynia się do przesuwania Ca2+ Zwiększa resorpcję zwrotną Ca2+ z kanalików
do kości. nerkowych.
Ułatwia wydalanie Ca2+ z moczem. Zwiększa wchłanianie Ca2+ ze światła jelita.
Uzupełnij poniższy schemat, wpisując nad każdą strzałką nazwę odpowiedniego
hormonu.
Podwyższony Obniżony
poziom Ca2+ poziom Ca2+
we krwi we krwi
Próbny egzamin maturalny z biologii 5
Poziom podstawowy
Zadanie 8. (3 pkt)
Na rysunku przedstawiono schemat układu krwionośnego człowieka.
a) Podaj, do której części układu krwionośnego człowieka (krwiobiegu dużego,
czy krwiobiegu małego) należą obwodowe naczynia włosowate widoczne
na schemacie.
b) Wymień dwie funkcje pełnione przez te naczynia na rzecz tkanek.
a) .................................................................................................................................................
b) 1. .............................................................................................................................................
2. .............................................................................................................................................
Zadanie 9. (2 pkt)
Choroby nowotworowe to druga, po chorobach układu krążenia, przyczyna zgonów ludzi.
Do powstawania nowotworów przyczynia się wiele czynników.
Podaj dwa przykłady zachowań człowieka, które mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania
na choroby nowotworowe.
1. .................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
2. .................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
6 Próbny egzamin maturalny z biologii
Poziom podstawowy
Zadanie 10. (1 pkt)
Na diagramie przedstawiono umieralność ludzi z powodu chorób serca w zależności od liczby
papierosów wypalanych dziennie.
Na podstawie analizy diagramu przedstaw argument zachęcający ludzi palących
papierosy do zerwania z nałogiem.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 11. (1 pkt)
Na rysunku przedstawiono fragment mięśnia szkieletowego z naczyniami krwionośnymi.
Próbny egzamin maturalny z biologii 7
Poziom podstawowy
Określ, czy regularne skurcze mięśni szkieletowych utrudniają czy ułatwiają przepływ
krwi w żyłach. Odpowiedź uzasadnij, podając jeden argument.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 12. (1 pkt)
Na rysunku przedstawiono pęcherzyki płucne oplecione siecią naczyń krwionośnych.
Określ znaczenie gęstej sieci naczyń krwionośnych oplatających pęcherzyki płucne.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 13. (2 pkt)
W tabeli przedstawiono dane o zapadalności na gruźlicę w Polsce w latach 1960 – 2000,
w trzech wybranych grupach wiekowych.
Wiek chorych (w latach)
Rok
0–14 20– 44 45–64
Określ tendencję zmian w zapadalności na gruźlicę
1960 16580 37244 22746 w latach 1960 – 2000 oraz wymień grupę wiekową,
w której tendencja ta jest najmniej widoczna.
1970 1273 18440 13001 ……………………………………………………………
……………………………………………………………
1980 573 11358 8434
……………………………………………………………
1990 225 6682 5818 …………………………………………………………….
2000 103 241 4221
8 Próbny egzamin maturalny z biologii
Poziom podstawowy
Zadanie 14. (2 pkt)
Do prawidłowego przebiegu procesu wytwarzania erytrocytów niezbędny jest kobalt.
Pierwiastek ten związany jest w witaminie B12, która, w odróżnieniu od wielu innych
witamin, nie jest wytwarzana przez rośliny.
a) Wyjaśnij, dlaczego ścisły wegetarianizm może doprowadzić do niedoboru kobaltu
w organizmie.
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
b) Podaj nazwę choroby, która może wystąpić na skutek niedoboru tego pierwiastka
w organizmie człowieka.
......................................................................................
Zadanie 15. (3 pkt)
W tabeli przedstawiono wartość kaloryczną wybranych produktów żywnościowych.
Liczba kcal
Produkt w 100 g
produktu
bułka zwykła 272
herbata bez cukru 0
szynka gotowana 225
chipsy 542
Coca cola 42
jabłko 34
pomidor 15
masło 740
a) Porównaj wartość kaloryczną podanych niżej zestawów śniadaniowych I i II.
Wartość kaloryczna zestawu I Wartość kaloryczna zestawu II
bułka (100 g) chipsy (150 g)
masło (20 g) Coca cola (250 g)
szynka (20 g) jabłko (100 g)
pomidor (100 g)
herbata bez cukru (250 g)
…………………………………………………………………………………………………...
b) Podaj dwa argumenty uzasadniające wybór zestawu I przez człowieka dbającego
o zdrowie.
1. ...........................................................................................................................................
2. ...........................................................................................................................................
Próbny egzamin maturalny z biologii 9
Poziom podstawowy
Zadanie 16. (1 pkt)
Na trzech rysunkach przedstawiono wnętrze jelita cienkiego człowieka: na rysunku A
przekrój przez jelito, a na rysunkach B i C – dwa kolejne powiększenia wskazanych jego
fragmentów.
A B C
Określ podstawową funkcję jelita cienkiego, której spełnienie umożliwiają
przedstawione na rysunkach elementy jego budowy.
.......................................................................................................................................................
Zadanie 17. (2 pkt)
W tabeli przedstawiono dwie normy (z roku 1977 i z roku 1990) skażeń (w mikrogramach
na litr) różnymi substancjami zawartymi w wodzie uznawanej za zdatną do picia.
Rozporządzenie Rozporządzenie
Substancja
z 1977 r. z 1990 r.
Rtęć 1 1
Ołów 100 50
Kadm 50 5
Chrom 50 10
Selen 50 10
DDT i jego metabolity 30 1
Lindan (gamma-sześciochloro-
cykloheksan) 40 5
a) Podaj nazwę substancji, dla której normy skażeń obniżono najbardziej (najwięcej
razy).
....................................................................
b) Podaj prawdopodobną przyczynę zaostrzenia norm.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
10 Próbny egzamin maturalny z biologii
Poziom podstawowy
Zadanie 18. (2 pkt)
Celem rolnictwa ekologicznego jest produkcja zdrowej, nieskażonej i niezmodyfikowanej
genetycznie żywności.
Wymień dwa warunki, jakie powinny być spełnione w gospodarstwie ekologicznym,
aby można było produkować w nim zdrową żywność.
1. .................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
2. .................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
Zadanie 19. (2 pkt)
Jedna z technik diagnostycznych badań prenatalnych polega na pobraniu próbek płynu
owodniowego, w którym rozwija się płód. Igłę wprowadza się przez powłoki brzuszne
i ścianę macicy, a następnie wciąga do strzykawki niewielką ilość płynu owodniowego,
który poddaje się badaniu.
Podaj jeden medyczny argument przemawiający za prowadzeniem badań prenatalnych
i jeden medyczny argument przeciwko ich prowadzeniu.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 20. (2 pkt)
Na schemacie przedstawiono dziedziczenie pewnej choroby.
Próbny egzamin maturalny z biologii 11
Poziom podstawowy
a) Wyjaśnij, co oznacza użyte w tym przypadku pojęcie „nosiciel”.
b) Podaj prawdopodobieństwo wystąpienia nosicieli w potomstwie rodziców, z których
jeden jest homozygotą dominującą, a drugi jest homozygotą recesywną.
a) .................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
b) .................................................................................................................................................
Zadanie 21. (2 pkt)
W tabeli przedstawiono kodony kodu genetycznego.
U C A G
UUU Phe UCU Ser UAU Tyr UGU Cys U
UUC Phe UCC Ser UAC Tyr UGC Cys C
U UUA Leu UCA Ser UAA stop UGA stop A
UUG Leu UCG Ser UAG stop UGG Trp G
CUU Leu CCU Pro CAU His CGU Arg U
CUC Leu CCC Pro CAC His CGC Arg C
C
CUA Leu CCA Pro CAA Gln CGA Arg A
CUG Leu CCG Pro CAG Gln CGG Arg G
AUU Ile ACU Thr AAU Asn AGU Ser U
AUC Ile ACC Thr AAC Asn AGC Ser C
A
AUA Ile ACA Thr AAA Lys AGA Arg A
AUG Met ACG Thr AAG Lys AGG Arg G
GUU Val GCU Ala GAU Asp GGU Gly U
GUC Val GCC Ala GAC Asp GGC Gly C
G
GUA Val GCA Ala GAA Glu GGA Gly A
GUG Val GCG Ala GAG Glu GGG Gly G
Poniżej przedstawiono dwie (A i B) sekwencje nukleotydów w mRNA.
A) UUC UAC ACC CCG GAU
B) UUU UAU ACG CCC GAC
Ustal, czy podane sekwencje (A i B) kodują takie same, czy różne odcinki polipeptydów.
Odpowiedź uzasadnij jednym argumentem.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
12 Próbny egzamin maturalny z biologii
Poziom podstawowy
Zadanie 22. (2 pkt)
W tabeli podano stwierdzenia dotyczące biosyntezy białek w komórkach eukariotycznych.
Oceń każde z tych stwierdzeń w kategorii prawda (P) fałsz (F). Odpowiednią literę wpisz
obok każdego stwierdzenia.
P/F
A Procesy transkrypcji i translacji zlokalizowane są w jądrze komórkowym.
B W procesie transkrypcji powstaje cząsteczka RNA.
C Cząsteczka mRNA stanowi matrycę, na podstawie której powstaje polipeptyd.
D Każda cząsteczka tRNA może przenosić dowolny aminokwas.
Zadanie 23. (3 pkt)
Uzupełnij tabelę, w której porównano budowę i funkcje RNA i DNA.
Cecha budowy RNA DNA
ryboza deoksyryboza
……………………………………. adenina, guanina,
Budowa nukleotydu
……………………………………. tymina, cytozyna
reszta fosforanowa reszta fosforanowa
……………………………………
Struktura molekularna Pojedyncza nić polinukleotydowa
……………………………………
mRNA – ………………………….
…………………………………… Nośnik informacji genetycznej.
Funkcje Przekazywanie informacji
tRNA – …………………………… genetycznej komórkom potomnym.
…………………………………….
rRNA – budowa rybosomów
Próbny egzamin maturalny z biologii 13
Poziom podstawowy
Zadanie 24. (1 pkt)
W tabeli przedstawiono produkcję pierwotną netto podstawowych typów ekosystemów
świata.
Ekosystem Produkcja pierwotna netto
w g/m2/rok (średnio)
Puszcza tropikalna 2200
Las liściasty (mieszany) klimatu umiarkowanego 1300
Tajga 800
Tundra 140
Sawanna 900
Step 600
Półpustynie/pustynie 90
Rafy koralowe 2500
Szelfy 360
Wody otwartego oceanu 125
Wypisz wybrane z tabeli cztery typy ekosystemów:
a) ekosystem wodny o najniższej produkcji ...........................................................................
b) ekosystem lądowy o najniższej produkcji ..........................................................................
c) ekosystem wodny o najwyższej produkcji .........................................................................
d) ekosystem lądowy o najwyższej produkcji ........................................................................
Zadanie 25. (2 pkt)
Obecnie na terenach zurbanizowanych osiedla się wiele gatunków roślin i zwierząt dziko
żyjących.
Podaj dwa czynniki sprzyjające osiedlaniu się w miastach dziko żyjących zwierząt.
1. .................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
2. .................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
14 Próbny egzamin maturalny z biologii
Poziom podstawowy
Zadanie 26. (3 pkt)
Na wykresie przedstawiono zmiany liczebności dwóch rodzajów pierwotniaków hodowanych
wspólnie, przy czym pantofelek odżywia się pożywką ryżową systematycznie dodawaną
do hodowli, a Didinium to pierwotniak drapieżny.
a) Opisz, jak kształtowała się liczebność każdego z tych pierwotniaków przez pierwsze
trzy doby eksperymentu.
b) Podaj najbardziej prawdopodobną przyczynę spadku liczebności Didinium
po trzeciej dobie eksperymentu.
a) .................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
b) .................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
Próbny egzamin maturalny z biologii 15
Poziom podstawowy
Zadanie 27. (3 pkt)
Na rysunkach przedstawiono czaszki goryla i człowieka.
Na podstawie analizy rysunków podaj trzy swoiste, charakterystyczne (tylko dla niej),
cechy budowy czaszki człowieka.
1. .................................................................................................................................................
2. .................................................................................................................................................
3. .................................................................................................................................................
16 Próbny egzamin maturalny z biologii
Poziom podstawowy
BRUDNOPIS


Use: 0.0242