• Univerzitet u Novom Sadu – University of Novi Sad


  •   
  • FileName: 2008Savremenapoljoprivreda34.pdf [read-online]
    • Abstract: Univerzitet u Novom Sadu – University of Novi SadPoljoprivredni fakultet – Faculty of AgricultureSAVREMENA POLJOPRIVREDACONTEMPORARY AGRICULTURESrpski časopis za poljoprivredne naukeThe Serbian Journal of Agricultural Sciences

Download the ebook

Univerzitet u Novom Sadu – University of Novi Sad
Poljoprivredni fakultet – Faculty of Agriculture
SAVREMENA POLJOPRIVREDA
CONTEMPORARY AGRICULTURE
Srpski časopis za poljoprivredne nauke
The Serbian Journal of Agricultural Sciences
NOVI SAD
Vol. 57
No. 3-4
2008.
UDC: 63(497.1)(051)-”540.2” ISSN: 0350 - 1205
Univerzitet u Novom Sadu – University of Novi Sad
Poljoprivredni fakultet – Faculty of Agriculture
SAVREMENA POLJOPRIVREDA
CONTEMPORARY AGRICULTURE
Srpski časopis za poljoprivredne nauke
The Serbian Journal of Agricultural Sciences
NOVI SAD
Vol. 57
No. 3-4
2008.
UDC: 63(497.1)(051)-”540.2” ISSN: 0350 - 1205
ISSN: 0350-1205 UDC: 63(497.1)(051)-„540.2“
„Savremena poljoprivreda”
Srpski časopis za poljoprivredne nauke
„CONTEMPORARY AGRICULTURE”,
The Serbian Journal of Agricultural Sciences
Glavni i odgovorni urednik/Editor-in-Chief
Prof. dr Milan Krajinović
Urednik / Editor
Prof. dr Blagoje Stančić
Pomoćnici urednika /Assistant Editors:
Prof. dr Vesna Rodić
Prof. dr Branko Ćupina
Prof. dr Milenko Stevančević
Prof. dr Niko Milošević
Uredništvo
Editorship
Prof. dr Petar Erić (Serbia), Prof. dr Branko Konstantinović (Serbia), Prof. dr Milenko Jovanović
(Serbia), Prof. dr Zoran Keserović (Serbia), Prof. dr Milan Popović (Serbia), Prof. dr Stanimir
Kovčin (Serbia), Prof. dr Jelena Ninić-Todorović (Serbia), Prof. dr Mladen Gagrčin (Serbia), dr
Doc. dr Radovan Savić (Serbia), Prof. dr Marian Bura (Romania), Prof. dr Vera Stojšin (Serbia),
Robin C. Anderson, PhD (USA), Prof. dr Karaoglanidis George (Greece).
Izdavački savet
Editorial council
Prof. dr Radovan Pejanović (Serbia), Prof. dr Miroslav Malešević (Serbia), Jovan Smederevac
(Serbia), Prof. dr Vitomir Vidović (Serbia), Prof. dr Branka Gološin (Serbia), Prof. dr Saša
Orlović (Serbia), Prof. dr Nedeljko Tica (Serbia), Prof. dr Nikola Đukić (Serbia), Prof. dr Dragan
Glamočić (Serbia), Prof. dr Nada Korać (Serbia), Prof. dr Jovan Crnobarac (Serbia), Prof. dr
Stanko Boboš (Serbia), Prof. dr Ljiljana Nešić (Serbia), Prof. dr Petar Sekulić (Novi Sad), Prof.
dr Mirjana Milošević (Serbia), Prof. dr Cvijan Mekić (Serbia), Prof. MVD Juraj Pivko, DSc.
(Slovakia), Prof. dr Šandor Šomođi (Hungary), Prof. dr Sava Bunčić (UK), Prof. dr Boris Stegny
(Ukraina), Prof. dr Kole Popovski (Macedonia), Prof. dr Ion Pădeanu (Romania), Prof. Baruch
Rubin, Ph.D. (Israel), Prof. dr habil. Imre Musci, CSc. (Hungary), Prof. dr Mark Gleason (USA),
Roger B. Harvey, DVM (USA).
Izdavač/Publisher:
UNIVERZITET U NOVOM SADU, POLJOPRIVREDNI FAKULTET
UNIVERSITY of NOVI SAD, FACULTY of AGRICULTURE
Adresa uredništva/Address of editorship:
POLJOPRIVREDNI FAKULTET, 21000 Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 8, R. Srbija
FACULTY of AGRICULTURE, 21000 Novi Sad, Trg Dositeja Obradovića 8, R. Serbia
Telefoni/Phones: ++381 21 485-3210; ++381 21 6350-711; ++381 21 485-3482;
Fax: ++021/459-761.
http://polj.ns.ac.yu/ E-mail: [email protected]
SADRŽAJ / CONTENTS
NALAZ GASTROINTESTINALNIH I PLUĆNIH PARAZITA KOD OVACA
PREVALENCE OF GASTROINTESTINAL AND LUNG PARASITES IN ShEEP
Vesna Lalošević, S. Boboš, S. Simin ..............................................................................................1
MOLECULAR CHARACTERIZATION OF SEED STRAINS FOR BIVALENT VACCINE
AGAINST NEWCASTLE DISEASE AND HIGHLY PATHOGENIC AVIAN INFLUENZA
MOLEKULARNA KARAKTERIZACIJA SOJEVA ZA BIVALENTNU VAKCINU PROTIV
NJUKASTL BOLESTI I VISOKO PATOGENE AVIJARNE INFLUENCE
B.T. Stegniy, A.P. Gerilovych, A.B. Stegniy .................................................................................9
DIGITALNI DERMATITIS KOD MUZNIH KRAVA-FAKTORI RIZIKA, MOGUĆNOSTI
TERAPIJE I PROFILAKSE
DIGITAL DERMATITIS AT DAIRY COWS - RISK FACTORS, POSSIBILITIES
FOR ThERAPY AND PREVENTION
B. Toholj, M. Stevančević, Nikolina Milošević, A. Potkonjak ..................................................15
PONAŠANJE PILIĆA TEŠKIH LINIJSKIH HIBRIDA U PRVIM NEDELJAMA ŽIVOTA
BEhAVIOR OF FAST GROWING BROILERS IN FIRST WEEKS OF AGE
Mirjana Đukić-Stojčić, S. Bjedov, N. Milošević, Nataša Tolimir ............................................21
ZDRAVSTVENI I EKONOMSKI ZNAČAJ PRISUSTVA TOKSIGENIH PLESNI I
MIKOTOKSINA U STOČNOJ HRANI
MOULDS AND MYCOTOXINS IN FEEDS
Marija Škrinjar, Mira Ač, M. Krajinović, Anka Popović-Vranješ ..........................................26
SADRŽAJ TOKSIČNIH ELEMENATA U UZORCIMA LUCERKE SA PODRUČJA
vojvodine
CONTENT OF TOXIC ELEMENTS IN LUCERNE SAMPLES FROM VOJVODINA
Ž. Mihaljev, Milica Živkov-Baloš, S. Pavkov, Dragica Stojanović ..........................................35
UTICAJ PATOGENA PRVOG REDA NA HIGIJENSKU ISPRAVNOST MLEKA
INFLUENCE OF PRIMARY PAThOGENS ON MILK QUALITY
M. Radinović, S. Boboš, Mira Mihajlović-Ukropina, Marija Nešić ........................................39
MIKROBIOLOŠKA AKTIVNOST ZEMLJIŠTA U SISTEMIMA ORGANSKE I
KONVENCIONALNE PROIZVODNJE KUKURUZA
MICROBIAL ACTIVITY IN SOIL UNDER ThE ORGANIC AND CONVENTIONAL PLANT
PRODUCTION
Simonida Đurić, Mirjana Jarak, Timea Hajnal–Jafari, Maja Manojlović ............................46
UTICAJ HEMIJSKOG PROREĐIVANJA NA POVEĆANJE MASE I PREČNIKA
plodova ZlaTnoG deliŠeSa
ChEMICAL ThINNING OF GOLDEN DELICIOUS APPLE IN RELATION TO AVERAGE
FRUIT WEIGhT AND DIAMETER
Biserka Vračević, Z. Keserović, N. Magazin, D. Gvozdenović .................................................51
ISPITIVANjE VELIČINE ČESTICA U OBROCIMA ZA KRAVE MUZARE
EVALUATING PARTICLE SIZE OF DAIRY COW RATIONS
D. Glamočić, M. Ivković ..............................................................................................................57
iii
UTICAJ NUTRITIVNE VREDNOSTI HRANIVA ZA KRAVE MUZARE
SA PODRUČJA RAŠKOG OKRUGA NA KVALITET I ZDRAVSTVENU
ISPRAVNOST MLEKA
NUTRITIOUS VALUES OF FEED FOR DAIRY COWS IN RASKA AREA,
QUALITY AND hEALTh SAFETY
Marija Vukašinović, Milica Živkov-Baloš, Vesna Kaljević,
Jovanka Lević, S. Obradović ..................................................................................................... 64
FENOTIPSKA VARIJABILNOST VISINE STABLJIKE
PŠENICE NA MELIORISANOM SOLONJECU
PhENOTYPIC VARIATION OF PLANT hEIGhT IN WhEAT GOWN ON
AMELIORATED SOIL
Nataša Vuković, Sofija Petrović, M. Dimitrijević, Mirjana Vukosavljev ................................ 71
BIOHEMIJSKE I SEROLOŠKE KARAKTERISTIKE IZOLATA YERSINIA
RUCKERI KOD KALIFORNIJSKE PASTRMKE
BIOChEMICAL AND SEROLOGICAL ChARACTERISTICS
OF YERSINIA RUCKERI ISOLATES FROM RAINBOW TROUT
Svetlana Jeremić, V. Radosavljević ............................................................................................ 77
RAZVOJ NAVODNJAVANJA I ASOCIJACIJE KORISNIKA VODA
DEVELOPMENT OF IRRIGATION AND WATER USERS ASSOCIATIONS
Zorica Srđević, B. Srđević ........................................................................................................... 82
ZNAČAJ PRIMENE BIOSIGURNIH MERA I MERA KONTROLE ZOONOZA
NA FARMAMA SA ASPEKTA BEZBEDNE HRANE
CONTROLING ZOONOSES AT FARM LEVEL
Branka Vidić, S. Boboš, Sara Savić-Jevđenić, Nadežda Prica ................................................. 89
PROLONGIRANA PREINSEMINACIONA ANESTRIJA NAZIMICA
PROLONGED PREINSEMINATION ANESTRUS IN GILTS
I. Stančić, M. Gagrčin, R.C. Anderson, R.B. Harvey,
B. Stančić, I. Radović, A. Božić ................................................................................................... 97
BIOLOŠKE KARAKTERISTIKE I RASPROSTRANJENOST LINJAKA (Tinca
tinca) U RAZLIČITIM TIPOVIMA VODENIH EKOSISTEMA I MOGUĆNOST
REINTRODUKCIJE U OTVORENE VODE
BIOLOGICAL ChARACTERISTICS AND DISTRIBUTION OF TENCh (Tinca tinca) IN
DIFFERENT TYPES OF hYDROECOSYSTEMS AND POSSIBILITY OF
REINTRODUCTION INTO NATURAL WATERS
S. Maletin, M. Ćirković, Nikolina Milošević, Željka Jurakić, Biljana Malović ................... 106
ANALIZA SREDSTAVA FONDOVA AP VOJVODINE USMERENIH
U RAZVOJ POLJOPRIVREDE, ODNOSNO STOČARSTVA U PERIODU
OD 2002. DO 2007. GODINE
ANALYSIS OF FUND ASSETS IMPLEMENTED TO DEVELOPMENT OF
AGRICULTURE, AS FOR ANIMAL PRODUCTION ON ThE TERRITORY
OF ThE AP VOJVODINA IN 2002 - 2007
N. Novković, Petrana Odavić .................................................................................................... 116
iv
VIRUSNE I BAKTERIJSKE BOLESTI SOMOVSKIH RIBA (SILURIFORMES)
VIRAL AND BACTERIAL DISEASES OF SILURIFORMES
Svetlana Jeremić, M. Ćirković, V. Radosavljević .................................................................... 122
VARIJABILNOST UZRASTA PRI TELENJU I SERVIS PERIODA PRVOTELKI
SIMENTALSKE RASE
VARIABILITY OF AGE AT FIRST CALVING AND SERVICE PERIOD
OF FIRST CALVING SIMMENTAL COWS
V. Pantelić, M. Petrović, S. Aleksić, Ljiljana Sretenović,
Dušica Ostojić-Andrić, Ž. Novaković ....................................................................................... 131
UTICAJ UZRASTA I SISTEMA DRŽANJA NA ODABRANE
PARAMETRE KVALITETA MESA PILIĆA U TOVU
ThE EFFECT OF AGE AND hOUSING SYSTEM ON SELECTED
MEAT QUALITY PARAMETERS IN FATTENING ChICKENS
Snežana Bogosavljević-Bošković, S. Mitrović, M. Petrović, R. Đoković, V. Dosković ................. 137
TEHNOLOŠKI POSTUPAK EKSTRUDIRANJA KUKURUZA
TEChNOLOGICAL PROCEDURE OF CORN EXTRUSION
S. Filipović, Š. Kormanjoš, Marijana Sakač,
D. Živančev, Jelena Filipović, Ž. Kevrešan .............................................................................. 144
UTICAJ UZRASTA PRI PRVOJ OPLODNJI NA REPRODUKTIVNE,
PROIZVODNE I FUNKCIONALNE OSOBINE KRAVA SIMENTALSKE RASE
ThE EFFECT OF AGE AT FIRST INSEMINATION ON REPRODUCTIVE, PRODUCTIVE,
LONGEVITY AND LIFETIME PRODUCTION TRAITS IN SIMMENTAL COWS
M. Petrović, V. Bogdanović, Snežana Bogosavljević-Bošković, R. Đoković ........................ 150
LAMINITIS KOD GOVEDA - INICIJALNI FAKTOR U NASTANKU
NEKIH OBOLJENJA AKROPODIJUMA
LAMINITIS AT DAIRY COWS - ThE INITIAL FACTOR FOR SOME
ACROPODIUM DISEASES
M. Stevančević, B. Toholj, A. Divanović .................................................................................. 158
REGIONALNA DISPERZIJA I INTENZITET ZASTUPLJENOSTI STOKE U SRBIJI
REGIONAL LIVESTOCK DISPERSION AND DENSITY IN SERBIA
Bošnjak Danica, Vesna Rodić .................................................................................................... 164
PRENOS TOVNO-KLANIČNIH OSOBINA SVINJA SA MAJKI NA KĆERI
INhERITAGE OF FATTENING AND SLAUGhTER TRAITS IN SWINES FROM
MOThERS TO OFFSPRINGS
M. Jakovljev ............................................................................................................................... 171
UTICAJ FITAZE DODATE U HRANU PILIĆA U TOVU NA
KOFORMACIJU TRUPOVA
ThE INFLUENCE OF PhYTASE ADDED INTO ThE DIET OF FATTENING
ChICKENS ON CONFORMATION OF SPENT ChICKENS
Vera Radović, Snežana Bogosavljević-Bošković, V. Dosković ............................................... 176
IMPLEMENTACIJA DOBRE AGRONOMSKE PRAKSE U BROJLERSKOJ
proiZvodnji IMPLEMENTATION OF GOOD AGRICULTURAL
PRACTICE IN BROILER PRODUCTION
Gordana Ušćebrka, S. Stojanović, D. Žikić, Z. Kanački ........................................................ 181
v
VREDNOSTI KARAKTERISTIČNIH BIOHEMIJSKIH PARAMETARA KRVI I
SADRŽAJ MASTI U JETRI KOD MLEČNIH KRAVA U TRANZICIONOM PERIODU
ThE VALUES OF ChARACTERISTIC BIOChEMICAL BLOOD PARAMETERS
AND LIVER FAT CONTENT IN DAIRY COWS IN ThE TRANSITION PERIOD
R. Đoković, Snežana Bogosavljević-Bošković , M. Petrović, V. Dosković .......................................... 187
SADRŽAJ AFLATOKSINA M1 U MLEKU NA PODRUČJU SRBIJE
OCCURRENCE OF AFLATOXIN M1 IN ThE REGION OF SERBIA
Miroslava Polovinski, Verica Jurić, D. Glamočić .................................................................... 195
UTICAJ BELOG LUKA U HRANI TOVNIH PILIĆA NA PROIZVODNE
parameTre INFLUENCE OF GARLIC INVOLVED IN FEED FOR
FATTENING ChICKS ON PRODUCTION PARAMETERS
Vidica Stanaćev, S. Kovčin, Ž. Arapović,
N. Milošević, S. Filipović, A. Božić, V. Stanaćev ...................................................................... 201
nalaZ Coxiella burnetii U MLEKU I NjEN ZNAČAJ ZA NASTANAK
INFEKCIJA KOD LjUDI
ThE FINDINGS OF Coxiella burnetii IN MILK AND ITS SIGNIFICANCE IN ThE
OCCURRENCE OF INFECTION IN hUMANS
Branka Vidić, S. Boboš, Sara Savić, Nadežda Prica ............................................................... 208
GMP I BEZBEDNOST U ŽIVINARSKOJ PROIZVODNJI
GMP AND SAFETY IN POULTRY PRODUCTION
Gordana Ušćebrka, Z. Kanački, D. Žikić, S. Stojanović ........................................................ 215
EFIKASNOST FUNGICIDA U SUZBJANJU PEGAVOSTI LISTA ŠEĆERNE
REPE (CERCOSPORA BETICOLA SACC.) I UTICAJ NA PARAMETRE PRINOSA
FUNGICIDE EFFICACY FOR CONTROLLING CERCOSPORA LEAF SPOT IN SUGAR
BEET (CERCOSPORA BETICOLA SACC) AND INFLUENCE ON YIELD
Vera Stojšin, F. Bagi, Dragana Budakov, F. Balaž, N. Micić ................................................. 222
OBNOVLJIVI IZVORI U ENERGETSKOJ POLITICI EU
SUSTAINABLE ENERGY SOURCES IN ENERGETICS POLICY EU
R. Pejanović, Stanislava Delić ................................................................................................... 229
EFFECT OF DIFFERENT DIETARY SELENIUM SOURCES ON PERFORMANCE
OF BROILER BREEDERS AND PROGENY CHICK qUALITY
UTICAj RAzLIčITIh IzvORA SELENA NA pERFORmANSE bROjLERSkIh
RODITELJA I KVALITET POTOMSTVA
Lidija Perić, D. Milić, N. Milošević, D. Žikić, Lode Nollet, P. Spring ................................... 238
UPUTSTVO AUTORIMA ZA PISANJE RADOVAU ČASOPISU
»SVREMENA POLJOPRIVREDA« .......................................................................................... 244
INTRODUCTIONS TO AUTHORS ON WRITING PAPERS FOR THE JOURNAL
“CONTEMPORARY AGRICULTURE”..................................................................................... 246
vi
SAVREMENA POLJOPRIVREDA / CONTEMPORARy AGRICULTURE, 57 (3–4) 1–8, 2008.
UDC: 63(497.1)(051)-„540.2“ ISSN 0350-1205
UDK: 616.24:636.3
NALAZ GASTROINTESTINALNIH I PLUĆNIH
PARAZITA KOD OVACA
VESNA LALOŠEVIĆ, STANKO BOBOŠ, STANISLAV SIMIN1
IzvOD: paraziti digestivnog trakta su prisutni kod velikog broja domaćih
i divljih životinja širom sveta, a mogu dovesti do pojave ozbiljnih bolesti i
velikih ekonomskih šteta u stočarstvu. među njima najbrojnije su nematode
iz različitih rodova, tzv. «želudačno crevne strongilide», i kokcidije iz roda
Eimeria koje su uzročnik dijareje, naročito značajne kod mladih životinja.
plućne nematode mogu uzrokovati vrlo tešku kliničku sliku tz., «verminozne
pneumonije» koja u nekim slučajevima dovodi do uginuća. Cilj ovog rada
je utvrđivanje prevalence i značaja gastrointestinalnih i plućnih parazita
kod ovaca, koje se poslednjih godina sve više gaje u vojvodini. U Labora-
toriji za parazitologiju Departmana veterinarske medicine, Poljoprivrednog
fakulteta u Novom Sadu, pregledano je 48 svežih uzoraka fecesa ovaca sa
malog poljoprivrednog gazdinstva u Srbobranu, na prisustvo crevnih para-
zita. pozitivan nalaz nađen je kod 37,5% životinja. Registrovane su sledeće
nematode: Trichostrongylus spp, Nematodirus spp, Trichuris ovis, Chabertia
spp, Ostertagia spp. i Strongyloides papillosus. Takođe, nađene su kokcidije
iz roda Eimeria kod 18,7% životinja. Radi utvrđivanja plućnih nematoda pre-
gledano je 30 uzoraka svežeg fecesa i nađen je Dictyocaulus spp. kod 73,3%
ovaca. visok procenat zaraženih životinja zahteva upotrebu antihelmintika i
kokcidiostatika u ukupnoj populaciji životinja, kao i preventivne mere kon-
trole ispaše, zbog mogućnosti kontaminacije pašnjaka, kao glavnog izvora
infekcije za pojavu parazitoza kod ovaca.
Ključne reči: crevni paraziti, plućni paraziti, ovce, prevalenca
Uvod
Gastrointestinalne i plućne nematode uključuju brojne rodove parazitskih hel-
minata raširenih kod ovaca i drugih preživara. Najčešće registrovani rodovi gastro-
intestinalnih nematoda su: Haemonchus, Trichostrongylus, Ostertagia, Nematodirus,
Bunostomum, Chabertia, Trichurs (Gianneto, 2006). Kod ovaca se vrlo često sreću i
Originalni naučni rad / Original scientific paper
1
Dr Vesna Lalošević, docent, dr Stanko Boboš, red. prof., Poljoprivredni fakultet, Departman veterinar-
ske medicine, Stanislav Simin, apsolvent, Poljoprivredni fakultet, smer veterinarske medicine, Novi Sad.
1
plućne nematode iz roda Dictyocaulus, koje uzrokuju ponekad vrlo tešku verminoznu
bronhopneumoniju. Infekcija se najčešće širi ingestijom trave, sezonski, u toku ispaše
na kontaminiranim pašnjacima, gde se u proleće može naći veliki broj infektivnih larvi
(Davies et al. 2006). Infekcija kod ovaca započinje ingestijom L3 infektivne, filarifor-
mne larve. U ciklusu direktnog razvoja ovih nematoda, polno zrele ženke preko gastro-
intestinalnog trakta zaražene životinje izbacuju jaja sa larvom, koja se oslobađa, bilo u
spoljašnjoj sredini, bilo u digestivnom traktu novog domaćina. Gastrointestinalne ne-
matode dovode do pojave bolesti kod ovaca, koja se manifestuje slabim napredovanjem
jagnjadi, odnosno gubitkom težine (Davies et al. 2006), redukcije proizvodnje vune, a
ponekad i povećanog mortaliteta kod teške kliničke slike. Iz tih razloga, neophodno je
uvođenje antihelmintika i preventivnih mera, koje poskupljuju proizvodnju (Nwosu et
al. 2007).
Cilj našeg rada je utvrđivanje prevalence gastrointestinalnih i plućnih nematoda kod
ovaca u regionu Srbobrana, iz čega bi se videlo da li postoji potreba za preduzimanjem
preventivnih ili terapijskih postupaka koji bi redukovali ekonomske gubitke stočara.
maTerijal i meTode
Uzorci svežeg fecesa 48 ovaca sakupljeni su u novembru 2007. godine, na malom
poljoprivrednom gazdinstvu u okolini Srbobrana, koje se bavi ratarstvom i uzgojem ova-
ca, a poseduje i sopstveni pašnjak na kojem su ovce slobodno puštene na ispašu, od pro-
leća do jeseni. Uzeto je oko 20 grama svežeg fecesa, pojedinačno, u plastične posude za
feces, i dostavljeno u Laboratoriju za parazitologiju, Departmana veterinarske medicine,
Poljoprivrednog fakulteta u Novom Sadu. Uzorci su pregledani standardnom koprološ-
kom tehnikom, metodom koncentracije jaja helminata sa glicerinom, radi dijagnostike
gastrointestinalnih nematoda i kokcidija. Za dokazivanje prisutsva plućnih nematoda pre-
gledano je 30 svežih fekalnih uzoraka, tehnikom po Vajdi (Dimitrijević, 1999). Nativni
preparati mikroskopirani su na malim uveličanjima (50, 100, 400x) i urađeno je merenje
veličine jaja radi diferenciranja pojedinih vrsta, pomoću okularnog i objektivnog mikro-
metra, i fotografisanje na mikroskopu „Nikon“ Japan, uz pomoć digitalne kamere proi-
zvođača “Canon”.
reZUlTaTi
Od ukupno pregledanih 48 ovaca, crevni paraziti nađeni su kod 25 (52,1%). U 18
(37,5%) pregledanih uzoraka nađena su jaja gastrointestinalnih nematoda a kod 9 (18,7%)
kokcidije iz roda Eimeria. Kod 19 (39,6%) životinja registrovano je prisustvo samo jed-
nog parazita. Monoinfekcija helmintima je registrovana kod 12 životinja (6,6%), a kod
7 (14,7%), u stolici su nađene samo kokcidije iz roda Eimeria. Neke životinje imale su
udruženu infekciju nematoda sa kokcidijama, a neke više vrsta nematoda. Rezultati su
prikazani tabeli 1.
2
Slika 1. Strongyloides papilosus, jaje Slika 2. Nematodirus spp. jaje
Figure 1. Strongyloides papilosus, egg Figure 2. Nematodirus spp., egg
Tabela 1. Monoinfekcija crevnim parazitima kod ovaca u Srbobranu
Table 1. monoinfection with gastrointestinal parasites of sheep in Srbobran region
Vrsta parazita Broj inficiranih ovaca (%)
Species of parasite Number of infected sheep(%)
Trichostrongylus spp. 4 (8,3%)
Chabertia spp. 3 (6,2%)
Trichuris spp. 3 (6,2%)
Ostertagia spp. 2 (4,2%)
Eimeria spp. 7 (14,7)
Ukupno 19 (39,6%)
Šest (12,5%) životinja imalo je prisustvo više od jednog parazita, i to po 2 vrste
nematoda imale su 2 ovce (4,2%), a nematode i kokcidije 3 (6,2%). Jedna ovaca imala je
jaja tri vrste helminata, (2,1%). Rezultati su prikazani u tabeli 2.
Tabela 2. Multipla infekcija crevnim parazitima kod ovaca u Srbobranu
Table 2. multiple infection with gastrointestinal parasites of sheep in Srbobran region
Vrsta parazita Broj inficiranih (%)
Species of parasite Number of infected sheep (%)
Trichostrongylus spp., Nematodirus spp. 1 (2,1%)
Chabertia spp., Trichuris ovis 1 (2,1%)
Trichostrongylus spp., Eimeria spp. 1 (2,1%)
Nematodirus spp. Eimeria spp. 2 (4,2%)
Trichostrongylus spp., Chabertia spp., Strongiloides
1 (2,1%)
papillosus
Ukupno 6 (12,5%)
3
Od 30 uzoraka pregledanih metodom po Vajdi, u 22 (73,3%) nađene su larve Dic-
tyocalus spp. Na osnovu veličine i izgleda zadnjeg kraja larve radi se o vrsti Dictyocaulus
viviparus, u stadijumu L1.
Slika 3. Larva L1 Dictyocaulus viviparus, L1 larva, kaudalni region
Figure 3. Dictyocaulus viviparus, L1 larvae, caudal region
DISKUSIJA
U našem istraživanju prisustvo gastrointestinalnih nematoda registrovano je kod
37,5% ovaca. Prema podacima sa Sicilije (Torina et al. 2004) infekcija je raširana kod
78% životinja. Vrste koje su registrovane u ovoj studiji vrlo su slične našim podaci-
ma, nađene su vrste iz rodova Haemonchus, Ostertagia, Trichostrongylus, Chabertia,
Oesophagostomum, Bunostomum i Trichuris (Torina et al. 2004.). U severozapadnom
delu Španije, Pedreira i saradnici, registrovali su 100% prevalencu gastrointestinalnih
nematoda identifikovanih u rodovima: Chabertia, Cooperia, Haemonchus, Nematodirus,
Oesophagostomum, Teladorsagia, Trichostrongylus i Trichuris. (Vlassoff et al. 2001). U
severoistočnoj Nigeriji utvrđeno je prisustvo gastrointestinalnih nematoda kod 43,1%
ovaca, i to rodovi Trichuris i Strongyloides (Nwosu et al. 2007). U našem istraživanju
kokcidioza je registrovana kod 18,7% ovaca. Prema podacima iz Turske kokcidije iz
roda Eimeria registruju se kod čak 93,9% ovaca, kod kojih nisu postojali klinički znaci
infekcije (Arslan et al. 1999). Prema podacima iz Nemačke infekcija kokcidijama regi-
struje se kod 100% jagnjadi starih do 8 nedelja (Reeg et al. 2005). Podaci različitih auto-
ra pokazuju da postoji razlika u prevalenci gastrointestinalnih nematoda kao i odsustvo
pojedinih vrsta, pre svega onih koje postaju infektivne u uslovima povoljne vlažnosti i
temperature u spoljašnjoj sredini, jer postoje značajne razlike u humidnim i semihumid-
nim geografskim zonama (Nwosu et al. 2007, Lalošević i sar. 1997). U Španiji, na pri-
mer, gde je prevalenca 100%, autori navode da klimatski uslovi u severnom delu zemlje
favorizuju prisustvo i razvoj mnogih parazita sa ciklusom razvoja u spoljašnjoj sredini, a
takođe utiču na istovremenu pojavu više različitih vrsta u jednom inficiranom domaćinu
(Nwosu et al. 2007., Vlassoff et al. 2001., Padreira et al. 2006). Ukoliko su klimatski
uslovi nepovoljni, neke nematode mogu ući u «arrested» fazu, ili hipobiozušto objaš-
njava prisustvo parazita i u sušnim i hladnim zimskim mesecima. U povoljnim uslovima
spoljašnje temperature, dolazi do izbacivanja značajnog broja jaja iz organizma zaražene
4
životinje, i razvoja infektivnih larvi u spoljašnjoj sredini, čime se objašnjava i sezonska
pojava želudačno-crevnih strongilida u rano proleće (Garippa, 2006), odnosno pojava
«spring rise» fenomena, (Lalošević i sar. 2005), koji predstavlja intenzivnu kontamina-
ciju pašnjaka kao osnovnog izvora infekcije za prijemčive životinje. Ove larve u hipobi-
ozi preživljavaju i ostaju infektivne 6 meseci ili duže. Neki autori smatraju da infekcija
nematodama iz rodova Trichostrongylus, Cooperia i Nematodirus, može da se objasni
ispašom inficiranih goveda predhodne godine, na pašnjacima na kojima se nakon toga
dovode ovce (Moussavou-Boussougou et al. 2005). Iz tih razloga rotacija pašnjaka je
dobra preventivna mera u stočarstvu, i vrlo je važna u smanjenju prevalence infekcije
nematodama kod ovaca. Ovo je posebno važno za mlade ovce, odnosno jagnjad, jer su
daleko osetljivija na infekciju od odraslih životinja, te se pre odraslih moraju puštati
na pašu. Signifikantan imunitet kod ovaca stiče se tek nakon 10-12 meseci, zbog čega
odrasle životinje nisu jako prijemčive na infekciju nematodama, osim u slučaju malnu-
tricije ili neke druge bolesti (Padreira et al. 2006). Neka istraživanja su pokazala da je
otpornost na infekciju gastrointestinalnim parazitima genetski kontrolisana, i da su hro-
mozomi 2,3,14 i 10 povezani sa pojavom infekcije i imunim odgovorom, zbog čega neke
životinje imaju prirodnu rezistenciju na crevne parazite (Davies at al.2006).
U našem radu smo dokazali prisustvo Dictyocaulus viviparus larvi u fecesu kod
73,3% ovaca, u mesecu novembru, a koje su se ranije inficirale na paši. Poznato je da
broj infektivnih larvi na pašnjacima raste tokom leta, i dostiže pik u jesen (Padreira et al.
2006). Može se pretpostaviti da je kontaminacija pašnjaka nastala od divljih preživara
koji su brojni u tom regionu, a poznato je da predstavljaju značajan rezervoar ove infek-
cije za domaće životinje (Bienioschek et al. 1996, Divina, 2002).
Problem razvoja tolerancije na antihelmintike kod nekih životinja, takođe ima zna-
čaja za održavanje parazitskih infekcija u nekoj populaciji, a smatra se da razlog leži u
upotrebi subterapijskih doza lekova ili nepravilnoj šemi davanja (Miller i Horohov, 2006).
Parazitske nematode danas postaju i terapijski problem, jer se u poslednjih nekoliko go-
dina registruje rezistencija na antihelmintike širom sveta (Davies at al.2006., Kose et al.
2006, Moredun Research Institute, 2007). Rezistencija se razvija na sve tri hemijske gru-
pe: benzimidazole, imidazotiazole i makrolidne laktone (avermektin, milbemicin), bilo
pojedinačno ili se čak javlja multipla unakrsna rezistencija (Kose et al. 2006, Waghorn
et al. 2006, Lawrence et al. 2007). Iz tih razloga brojni istraživači rade na razvoju drugih
mera prevencije parazitskih infekcija kod domaćih životinja. Poslednjih godina istraži-
vanja su usmerena na dobijanje efikasne vakcine za ovce (Miller et al. 2006). Primena
selekcijskih mera u uzgoju ovaca rezistentnih na parazitske infekcije može biti jedna
od potencijalnih preventivnih mera kontrole, kakva je započeta u Australiji i na Novom
Zelandu (Davies et al. 2006). Poslednjih godina ispituje se upotreba bioloških agenasa u
prevenciji parazitskih bolesti. Duddingtonia flagrans je predatorska nematofagna gljiva,
a u brojnim istraživanjima, pokazala se kao vrlo efikasna u suzbijanju larvi nematoda
na pašnjacima (Vlassoff et al. 2001). Ova gljiva ubija, u laboratorijksim uslovima, u
koprokulturi larve nematoda, tako da tokom sedam dana dovodi do redukcija broja L3
larvi od 76-100% (Pena et al. 2002). Ova se gljiva pokazala vrlo efikasnom i u kliničkim
ispitivanjima, gde se dodaje u hranu ovcama kod kojih su registrovane gastrointestinalne
strongilide (Chandrawathani et al. 2003, Terril et al. 2004).
5
ZAKLJUČAK
Ovo ispitivanje pokazalo je veliku raširenost gastrointestinalnih i plućnih parazi-
ta, u patologiji ovaca na našem području. Visoka zaraženost, ukazuje na potrebu pravil-
ne upotrebe antihelmintika, kao i na potrebu uvođenja preventivnih mera u borbi protiv
endoparazita, radi intenzivnog razvoja ovčarstva kod nas. Pravilna selekcija životinja
rezistentnih na parazitske infekcije, potreba godišnjeg menjanja mesta za ispašu, kao i
upotreba bioloških agenasa, kao kontrolnih mera borbe protiv širenja parazitskih infek-
cija, doprineli bi održavanju dobrog zdravstvenog stanja ovaca, što bi imalo značajan
ekonomski efekat.
liTeraTUra
ARSLAN MO, UMUR S, KARA M. The prevalence of coccidian species in sheep in Kars Province
of Turkey. Trop. Anim. Health. Prod., 31(3)161-165, 1999.
CHANDRAWATHANI P., JAMNAH O., WALLER P. J., LARSEN M., GILLESPIE A. T., ZA-
HARI W. M. Biological control of nematode parasites of small ruminants in Malaysia using the
nematophagous fungus Duddingtonia flagransVeterinary. Parasitology, 117(3)173-183, 2003.
DAVIES, G., STEAR, M.J., BENOTHMAN, M., ABUAGOB, O., KERR, A., MITCHELL, S.,
BISHOP, S.C., Quantitative trait loci associated with parasitic infection in Scottish blackface sheep.
Heredity, 96:252-258, 2006.
DIMITRIJEVIĆ S. Dijagnostika parazitskih bolesti, Fakultet veterinarske medicine, Beograd,
1999.
DIVINA BP, HOGLUND J. Heterogolous transmission with Dictyocaulus capreolus from roe deer
(Capreolus capreolus) to cattle (Bos taurus). J. Helminthol., 76(2)125-131, 2002.
GARIPPA G. Environmental control of gastrointestinal strongylosis in sheep and goats .Parassito-
logia, 48(3)419-22, 2006.
GIANNETO S., Biomorphology of gastrointestinal nematodes of small ruminants. Parassitologia,
48(3)391-395, 2006.
KOSE M., KOSAN E., SEVIMLI F.K., ESER,M., The resistance of nematode parasites in sheep
against antihelmintic drugs widely used in western Turkey. Parasitology Research, 0.1007/s00436-
007-0514y, 2007.
LALOŠEVIĆ V, ĆIRKOVIĆ M, LALOŠEVIĆ D, MIHAJLOVIĆ UKROPINA M, RAJKOVIĆ D.
Parazitologija, Poljoprivredni fakultet Novi Sad, 2005.
LALOSEVIC D, CETOJEVIC-SIMIN D, POPOV Z. Disappearance of ancylostomides (Nema-
toda: Ancylostomidae) in Novi Sad (Vojvodina, yugoslavia). Zbornik Matice srpske za prirodne
nauke, 92; 69-75, 1997.
LAWRENCE KE, LETHWICK DM, RHODES AP, JACKSON R, HEUER C, POMROy WE,
WEST DM, WAGHORN TS, MOFFAT JR. Management of gastrointestinal nematode parasites on
sheep farms in New Zeland. N. Z .Vet. J., 55(5)228-34, 2007.
MILLER JE, HOROHOV DW. Immunological aspects of nematode parasite control in sheep.J
Anim Sci. Apr;84 Suppl:E124-32, 2006.
6
MOUSSAVOU-BOUSSOUGOU,M.N., DORNy, P., CABARET,J. Very low helminth infection
in sheep grazed on pastures fertilized by sewage sludge or cattle slurry. Veterinary Parasitology,
131(1-2)65-70, 2005.
MOREDUN RESEARCH INSTITUTE, Pentlands Science Park, Bush Loan, Penicuik, Midlothian,
EH26 0PZ, Scotland, http://www.mri.sari.ac.uk/mri.asp.
NWOSU, C.O., MADU, P.P., RICHARDS, W.S., Prevalence and seasonal changes in the popula-
tion of gastrointestinal parasites of small ruminants in the semi-arid zone of north-eastern Nigeria.
Veterinary Parasitology, 144(1-2)118-124, 2007.
PADREIRA,J., PAZ-SILVA, A., SANCHEZ-ANDRADE, R., SUAREZ,J.L., ARIAS, M.,
LOMBA,C., DIAZ.,P., LOPEZ,C., DIEZ-BANOS,P., MORRONDO,P., Prevalences of gastrointes-
tinal parasites in sheep and parasite control practices in NW Spain. Preventive Veterinary Medicine,
75(1-2)56-62, 2006.
PENA M. T. J. E. MILLER M. E. FONTENO, A. GILLESPIE, M. LARSEN Evaluation of Dud-
dingtonia flagrans in reducing infective larvae of Haemonchus contortus in feces of sheep. Veteri-
nary Parasitology, 103(3)259-265, 2002.
REEG KJ, GAULy M, BAUER C, MERTENS C, ERHARDT G, ZAHNER H. Coccidial infec-
tions in housed lambs: oocyst excretion, antibody levels and genetic influences on the infection. Vet
Parasitol., 28;127(3-4):209-219, 2005.
TERRILL T., LARSEN M., SAMPLES O., HUSTED S., MILLER J., KAPLAN M.,GELAyE S.
Capability of the nematode-trapping fungus Duddingtonia flagrans to reduce infective larvae of
gastrointestinal nematodes in goat feces in the southeastern United States: dose titration and dose
time interval studies. Veterinary Parasitology, 120(4)285-296, 2004.
TORINA, A., DARA, S., MARINO, A.M., SPARAGANO, O.A., VITALE, F., REALE,S.,
CARACAPPA,S., Study of gastrointestinal nematodes in Sicilian sheep and goats. Ann. N. y. Acad.
Sci., 10(26)187-194, 2004.
VLASSOFF, A., LEATHWICK, D.M., HEATH, A.C., The epidemiology of nematode infections of
sheep. N. Z. Vet. J., 49(6)213-221, 2001.
WAGHORN TS, LEATHWICK DM, RHODES AP, LAWRENCE KE, JACKSON R, POMOROy
WE, WEST DM, MOFFAT JR. Prevalence of antihelmintic resistance on sheep farms in New Ze-
land. N. Z. Vet. J., 54(6)271-277, 2006.
7
PREVALENCE OF GASTROINTESTINAL AND LUNG
paraSiTeS in Sheep
VESNA LALOŠEVIĆ, STANISLAV SIMIN
Summary
Nematodes are very important parasites of domestic and wild animals, which can
make serious diseases. This study showed importance of gastrointestinal and lung nema-
todes to sheep management practice. We examined 48 sheep fecal samples and we found
37,5% positive. We registered intestinal nematodes Trichostrongylus spp, Chabertia spp,
Ostertagia spp, Nematodirus spp, Trichuris spp, and Strongyloides papillosus. Also, we
registered intestinal Coccidia from genus Eimeria, in 18,7% animals. Lung nematode,
Dictyocaulus viviparus, we found in 73,3% fecal samples. Therefore, two significant ta-
sks wait to be done: to examine wild ruminants of our region and determine prevalence
in them, and education farmers how to minimize infection rate in order to preserve good
herd health. Farmers need to be encouraged to monitor the resistence status of nematode
populations on their farms and use this information to develop strategies aimed at main-
taining susceptible alleles within the parasite populations and conserving of the efficiacy
of exsisting drug families. They must use adequate antiprasitic treatment and good mo-
nitoring of contaminated pastures because it is important reservoir of helminth infections
of sheep.
Key word: intestinal parasite, lung parasite, prevalence, sheep
8
SAVREMENA POLJOPRIVREDA / CONTEMPORARy AGRICULTURE, 57 (3–4) 9–14, 2008.
UDC: 63(497.1)(051)-„540.2“ ISSN 0350-1205
UDK: 636.09:578.832(477)
MOLECULAR CHARACTERIZATION OF SEED STRAINS FOR BI-
VALENT VACCINE AGAINST NEWCASTLE DISEASE AND HIGHLY
PATHOGENIC AVIAN INFLUENZA
BORyS T. STEGNIy, ANTON P. GERILOVyCH, ANTON B. STEGNIy1
SUMMARY: The paper is devoted to study of molecular characteristics of
avian influenza virus and Newcastle disease virus, used for production of biva-
lent vaccine against these diseases. Newcastle disease and highly pathogenic
avian influenza are most wide distributed viral diseases all over the world.
Their prevention is based on use of inactivated vaccines, prepared with differ-
ent strains. Ukrainian bivalent vaccine represents antigen of two viruses al-
located from poultry. Ukrainian seed strain of NDv LG85 was shown as me-
sogenic, related to genotype 2 NDv, seed strain LaSota, clone UA was shown,
as lentogenic strain of the same genetic lineage. Seed strain of hpAI Influenza
A virus/ch/Syvash/02/05/h5N1 belongs to Russian sublineage of hpAI virus
strains, isolated in 2005-2006.
Key words: vaccine, avian influenza, Newcastle disease
INTRODUCTION
Highly pathogenic avian influenza (HPAI) and Newcastle disease (ND) are most
dangerous and wide distributed in all over the world, especially in countries with well
developed poultry industry. HPAI and ND panzoothy of several last years was shown
monster volume of economic loss for countries with high level poultry breeding in Euro-
pean, Asian and African countries (von Itzstein 2008; yang et al. 2008; Saif 2002).
The complex system of eradication of these diseases consists from different specific
and unspecific measures. Most common used strategy of eradication for both diseases
in based on vaccinal prevention. Vaccination is necessary for medium and small farms
which represent most dangerous source of infection for industrial poultry of large (OIE
Manual; Wong and yuen 2006).
Vaccination against ND is obligate practice in commercial poultry, but there is no
sense for HPAI vaccination. Opposite situation can be observed in back-yard and small
Originalni naučni rad / Original scientific paper
1
DVM Borys T. Stegniy, Dr Sc., Professor, UAAS Academician, DVM Anton P. Gerilovych, PhD,
Sen. Res., DVM Anton B. Stegniy, Jun. Res, National Scientific Center ‘Institute of Experimental
and Clinical Veterinary Medicine’, Kharkov, 61023, Ukraine, e-mail: [email protected]
9
farms. For private sector chicken hosts it is better to have specific drug for simultaneous
protection against both diseases. For this purpose bivalence vaccine was designed.
Characterization of HPAI vaccinal strain is necessary to show homology between
selected seed strain and potential field challenger strain of virus. This typing can be per-
formed with use of several in vivo and molecular techniques (Capua and Cattoli, 2007;
Bruschke et al. 2007). The same necessarily was described for NDV strains. In accordan-
ce with EU-regulations only lentogenic strains can be used for live vaccines production
and some mesogenic strains can be used for inactivated vaccines production for use in
back-yard poultry (Steel et al. 2008; Leslie, 2000).
The main aim of this study was to determine geno- and pathotype for NDV seed
viruses and HPAI virus for bivalence vaccine production.
MATERIAL AND METHOD OF THE STUDY
Viruses. This work was provided on embryonic seed of HPAI virus Influenza A
virus/ch/Syvash/02/05/H5N1 and NDV strains LG85 and LaSota. Viruses were harvested
as extra


Use: 0.0269