• BAB 11 : SABAH NEGERI DI BAWAH BAYU


  •   
  • FileName: bab11.pdf [read-online]
    • Abstract: BAB 11 : SABAH NEGERI DI BAWAH BAYUSEJARAH TINGKATAN 111.1 LATAR BELAKANG SEJARAHSABAHNOTA &PINTAR PADAT PINTASLATIHAN Namanya berasal daripada sejenis buah pisang yang dikenali ‘saba’.

Download the ebook

BAB 11 : SABAH NEGERI DI BAWAH BAYU
SEJARAH TINGKATAN 1
11.1 LATAR BELAKANG SEJARAH
SABAH
NOTA &
PINTAR PADAT PINTAS
LATIHAN Namanya berasal daripada sejenis buah pisang yang dikenali ‘saba’.
Masyarakat Bajau mengenalinya sebagai jaba.
Pokok ini banyak ditanam di sekitar pantai barat.
BAB 11 : SABAH Sarawak ditadbir oleh Kesultanan Brunei dan Sulu.
Sebelum abad ke-16, tidak mempunyai pemerintahan beraja, sultan
ataupun organisasi.
Sistem pemerintahan Sabah terbahagi kepada tiga
Kesukuan Kesultanan
Terdapat di daerah pedalaman. Diamalkan di persisiran pantai
Hidup dalam kelompok yang barat dan timur Sabah yang
kecil. ditadbir oleh Kesultanan Sulu
Setiap kelompok dipisahkan dan Brunei.
oleh banjaran, gunung, bukit Sultan Muyidin (Brunei)
dan sungai. menyerahkan kawasan timur
Contohnya: kepada sultan Sulu kerana
- Kadazandusun pertolongannya menewaskan
- Murut musuh.
- Orang Sungei Ditadbir oleh dua kesultanan.
Ketua bebas
11.2 Masyarakat Sabah
• Terdapat 30 etnik, iaitu:
• Kadazandusun • Suluk
• Bajau • Orang Sungei
• Melayu-Brunei • Kedayan
• Murut • Bisaya
BERSAMA CIKGU T.LOGAN
1 2
PENEMPATAN ETNIK KAWASAN PENEMPATAN
• Pantai barat Papar PERATURAN DAN ADAT RESAM
Melayu • Kimanis • Tujuannya untuk memelihara dan menjamin kesejahteraan hidup.
• Sipitang • Undang-undang adat seperti babas, sogit dan kepanasan dijalankan bagi
• Kota Belud • Semporna mengeratkan hubungan masyarakat.
Persisiran Pantai Bajau
• Papar • Tuaran
Bajau Murut
• Semporna • Lahad datu
Suluk
• Kudat • Tawau
• Pantai barat dan pedalaman Penampang • Adat Perkahwinan • Adat Kematian
Lembah pantai Kadazandusun Diadakan pada 14 dan 15 Jika berlaku kematian pada
• Tambunan • Papar hari bulan Hijrah (bulan orang Murut, saudara mara
• Ranau • Kudat terang) akan memukul tiang
• Tenom • Keningau Menandakan pengantin rumah.
Pedalaman Murut akan dimurahi rezeki. Mayat dibersihkan dan
• Persiangan • Rundum
Perkahwinan juga diadakan dipakaikan pakaian
pada hari Rabu dan sebelum dikebumikan
10.3 KEGIATAN SOSIOBUDAYA Khamis. dalam posisi duduk.
Perkahwinan kaum kerabat Mayat dibakar dalam
PENDIDIKAN disusuli dengan acara tembikar dan disimpan
maglamilami (beramai- dalam rumah selama tujuh
ramai), iaitu menjamu hari.
FORMAL TIDAK FORMAL selera dan menyaksikan
• Amat terhad dan dijalankan di • Dipelajari melalui keluarga hiburan.
surau, pondok dan rumah guru ataupun masyarakat.
agama. • Belajar kemahiran seperti: Kadazandusun
• Menekankan pendidikan Islam i. Memancing
seperti: ii. Memanjat
i. membaca al-Quran iii. Berburu • Mempercayai bahawa jika tidak mematuhi undang-undang maka malapetaka
ii. menulis jawi iv. Bertukang akan berlaku seperti:
v. Menyumpit i. wabak penyakit
vi. Bersawah ii. bencana alam
vii. Menternak iii. kerosakan tanaman
• Adat Pertanian
Monogit – upacara memuja semangat padi semasa menanam dan menuai.
Selepas menuai
- Pesta menuai diadakan.
- Tarian Sumazau diadakan dan penari memakai baju hitam yang
bersulaman benang emas.
3 4
KESENIAN AGAMA DAN KEPERCAYAAN
• Orang Tua (ketua kampung) di rumah panjang menjaga keharmonian dan
TARIAN kebahagiaan hidup bermasyarakat.
• Terdapat dua jenis ketua kampung, iaitu:
Tarian Mangalang (Murut) i. ketua yang berperanan menguatkusakan hukum agama Islam.
Tarian Sumazau (Kadazandusun)
• Tarian ini ditari ketika; ii. Orang tua menguatkuasakan undang-undang adat di kalangan etnik
- Tarian ini ditari ketika pesta
i. menyambut tetamu yang yang bukan Islam.
menuai.
datang dari jauh - Disertakan dengan pertandingan
ii. berpindah rumah Unduk Ngadau (ratu cantik).
iii. Hari Monggotom (Hari Pesta Pagan
Menuai Padi) • Mengamalkan kepercayaan animisme.
Tarian Magunatip (Murut) Tarian Limbai (Bajau) Kadazandusun
- Tarian ini dipersempahkan pada • Mengamalkan kepercayaan animisme.
Hari Magavau (Memuja semangat • Segelintirnya beragama Islam.
padi). • Mereka menyembah tuhan Kinorohingan yang bersemayam di dunia.
- Ada iringan pukulan gong oleh • Setiap orang yang mati, rohnya akan pergi ke Gunung Kinabalu. Apabila
sepasang penari. tiba masa roh itu akan pergi syurga atau neraka.
- Dua orang akan melagakan alu • Selepas menuai padi, upacara Magavau dijalankan untuk menghormati
dan dua orang lagi memagang semangat padi.
pangkal alu supaya tidak • Pesta Kaamatan diadakan sebagai tanda kesyukuran kepada Kinorohingan
berganjak. yang telah memberi hasil yang banyak.
• Unduk Ngadau (Ratu Cantik) diadakan ketika Pesta Kaamatan. Ratu cantik
Alat muzik melambangkan Huminodun yang telah dikorbankan menjadi padi.
Bas Kebanyakan alat muzik diperbuat daripada buluh Suling • Bomoh untuk membuang kepanasan dipanggil Bobohizan.
Sompoton Kulintangan dan salun Gabang
Murut
• Mempercayai animisme iaitu batu, pokok, dan sungai mempunyai
Seni bina roh.
• Pembinaan rumah panjang menjadi tempat kediaman orang Murut dan • Gunung Antulai atau dikenali sebagai Gunung Aru (Gunung Hantu)
Rungus dan hidup sebagai sebuah keluarga. dianggap sebagai tempat suci.
• Rumah panjang dibina daripada buluh, rotan dan daun rumbia. • Mereka mempercayai Aki Kopuno iaitu kuasa yang mencipta segala-
• Ketua rumah panjang merupakan penghubung antara pemerintah dengan galanya.
rakyat. • Bomohnya boleh berhubung dengan kuasa ghaib dipanggil Babalian.
Kraftangan
• Kain tenun, senjata, alat muzik, dan anyaman seperti bakul dan tikar.
5 6
11.4 KEGIATAN EKONOMI SOALAN SUBJEKTIF
Pertanian 1. (a) Apakah 3 bentuk pentadbiran yang terdapat di Sabah?
i. _____________________________
ii. _____________________________
Pertanian pindah Pertanian kekal iii. _____________________________
• Mengusahakan padi huma. • Padi sawah diusahakan oleh etnik
• Selepas dua hingga tiga tahun Kadazandusun. (b) Apakah tujuan undang-undang adat diadakan?
berpindah. • Tanaman lain adalah seperti ubi _________________________________________________________
keledek, sayur-sayuran, buah-
buahan dan kelapa. (c) Senaraikan 3 ciri adat perkahwinan masyarakat Bajau?
i. _____________________________________________________
Hasil hutan ii. _____________________________________________________
iii. _____________________________________________________
• Gua Gomantong (Sandakan) merupakan penegeluar utama sarang burung.
(d) Lengkapkan jadual berikut.
(putih dan coklat)
• Sarang burung putih lebih berkhasiat.
Etnik Tarian
• Etnik Murut mengutip damar, rotan dan madu lebah.

Murut

Hasil laut Kadazandusun •
Bajau •
• Diusahakan oleh Melayu-Brunei, Suluk dan Bajau.
2. (a) Nyatakan bomoh bagi etnik-etnik berikut.
• Orang Bajau merupakan penyelam dan pengutip hasil laut yang mahir.
i. Kadazandusun - __________________________________
• Hasil laut adalah agar-agar, timun laut dan karang batu. ii. Murut - _________________________________________
Perikanan (b) Senaraikan kegiatan ekonomi masyarakat Sabah.
i. ________________________ iv. _____________________
ii. ________________________ v. _____________________
• Diusahakan oleh penduduk yang tinggal di Teluk Brunei, Teluk Kimanis,
iii. ________________________
Sandakan dan Semporna.
• Peralatan tradisional seperti jaring dan kalong digunakan. (c) Apakah barang pertukaran di pasar Tamu?
i. ________________________ v. _____________________
Perdagangan ii. ________________________ vi. _____________________
iii. ________________________ vii. _____________________
iv. ________________________ viii. _____________________
• Pasar Tamu merupakan tempat tukar barang dan berjual beli.
• Barangan yang ditukar adalah seperti berikut: (d) Apakah keistimewaan Pasar Tamu?
• damar • getah perca • bahan getah • lilin lebah _________________________________________________________
• sumbu badak • manik • rotan • barang makanan
• Perdagangan dengan pedagang China menggunakan mata wang.
• Pasar Tamu mengeratkan hubungan dan mewujudkan muhibbah.
7 8
SOALAN TAHUN-TAHUN LEPAS
2006
15 Sistem pemerintahan di Sabah sebelum kurun ke-16 terbahagi kepada sistem
politik
I kesukuan III ketenteraan
II kesultanan IV ketua bebas
A I, II dan III C I, III dan IV
B I, II dan IV D II, III dan IV
2007
Menjaga kebahagiaan hidup bermasyarakat
X
Menguatkuasakan undang-undang adat
15 Maklumat dalam rajah di atas merujuk kepada tanggungjawab pemimpin
tempatan di Sabah.
Siapakah X ?
A Orang Tua C Penghulu
B Tok Batin D Pegawai Anak Negeri
9


Use: 0.0179